ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਣਤਾ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਾਂ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਛੋਟੇ, ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ, ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ।" ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੰਤੀ, ਜੋ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਯਜਨਾ, ਦਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਆਚਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਸਤੀ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ। ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮृਗ ਦੀ ਲੱਗੀ ਸ਼ਾਪ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕੁੰਤੀ, ਇਹ ਛੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਅਤੇ ਵਾਰਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਛੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਕ ਜਾਂ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਪੁੱਤਰ, ਖਰੀਦਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਅਾਹ ਕਰਕੇ ਆਈ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ, ਖਰੀਦਿਆ, ਬਣਾਵਟੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਇਕੱਠੇ ਪਾਲਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਉੱਤੇ, ਭੈਣੋਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੀਜ ਤੋਂ, ਕੁੰਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮਨੁ, ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਖੁਦ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਤੀ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਕੁੰਤੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਰਦਾਂਡਾਇਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਭੈਣ, ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨਾ, ਮਹਾਨ ਕੈਕੈਯਾ ਨੇ, ਜੋ ਉਤਸ਼ੇਸ਼ਟ ਸ਼ਾਰਦਾਂਡਾਇਨ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੋਮ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਜੰਮਏ—ਦੁਰਜਯ ਆਦਿਕ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ, ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤਪੋਬਲ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਤਾਂ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਪਤੀ ਪਾਂਡੁ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਕਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤਿ ਭਗਤਵਾਨ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਕਮਲ ਨੈਨਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੋਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੋ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ। ਮੈਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਹੁਣ, ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਯੁਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਜਮਾਨ ਰਾਜਾ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਵਯੁਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਵਿਚ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਸਭ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਰਾਜਾ ਵਯੁਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਯੁਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਹ ਦਸ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਵਯੁਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਖ਼ਿਆਤਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਧ ਗਈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਖਜ਼ਾਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਯਜਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੋਮ ਨਿਚੋੜਿਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੋਮ-ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਕਸ਼ਿਵਤੀ, ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭਦਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਈ।