ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ—ਜੋ ਕਿ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭੁੱਖਾ ਸੀ—ਆਇਆ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੋ ਨੌਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਆਤਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਾਂਡੁ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਂਡੁ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੇਹ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਾਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ—ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਜਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਾਠ-ਤਪ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਿਤਰ-ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਦਯਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਲਏ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ—ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਮੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਦੇਹ ਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਾਂ, ਮੇਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਭ ਕਰਤਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਉੱਚ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਸਮੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਤਕਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ।' ਸੰਤਾਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੰਤੀ, ਸਦਾ-ਧਰਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹਸਦੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਨਾ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਾਂਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਮੈਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੀਣ ਦੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਰਾਜ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ, ਇਕ ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਛੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਿਥਾ, ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਨ੍ਹਾ ਅਤੇ ਵਾਰਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਕਿਨ੍ਹਾ ਹਨ, ਨਾ ਵਾਰਸ—ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਪੁੱਤਰ, ਖਰੀਦਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਔਰਤ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਔਰਤ ਤੋਂ—ਇਹ ਹਨ।" "ਦਿੱਤਾ ਪੁੱਤਰ, ਖਰੀਦਿਆ, ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਇਆ, ਪਾਲਿਆ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਤੋਂ—ਇਹ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਦੁਖੀ ਸਮੇਂ, ਭੈਣ-ਪਤੀ ਜਾਂ ਉੱਚ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਿਥਾ; ਇਹ ਮਨੁ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਖੁਦ ਸੰਤਾਨ-ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਾਂ।" "ਜਾਣ, ਪ੍ਰਸਿੱਧਾ, ਕਿ ਸੰਤਾਨ ਉੱਚ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸੁਣ, ਕੁੰਤੀ, ਸ਼ਾਰਦੰਡਾਯਿਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।" "ਤੇਰੀ ਧਰਮਵਾਨ ਭੈਣ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨਾ, ਮਹਾਨ ਕੈਕੇਯ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਰਦੰਡਾਯਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਸੀ।" "ਉਹ ਵੀਰ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੌਕ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕੁੰਤੀ।" "ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਅਗਨਿ-ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੀ।" "ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ—ਦੁਰਜਯ ਅਤੇ ਹੋਰ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ, ਭਾਗਵਤੀ, ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਜਲਦੀ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪਾਂਡੁ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਹਿ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਿਭੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ।" "ਮਹਾਬਲੀ ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੰਵੇਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ خاطر, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ।" "ਮੈਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹ ਸਕਦੀ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੈਥੋਂ ਵੱਧ ਕੌਣ ਹੈ?" "ਹੁਣ, ਧਰਮਵਾਨ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਧਰਮ-ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੈਨੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਆਏ।" "ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਅਤੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਦੇ ਯਜਨ 'ਤੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ, ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਪਾਂਡੁ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।