ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ, ਨਿਮਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਕੁਝ ਲਈ ਮਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹਾਰਥੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਤਪੱਸਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡੁ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ, ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਜਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ, "ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਹੋਣੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਂਡੁ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਰਸਮਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਅਨੇਕ ਔਖੇ-ਸੌਖੇ ਖੇਤਰ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਉੱਡਦੇ ਮਹਲ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੀਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਬਾਗ ਬਗੀਚੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਈ ਘਾਟੀਆਂ, ਘਣੇ ਗੁਫਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਫੀਲੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਨਾ ਦਰੱਖਤ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ, ਨਾ ਪੰਛੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦੇ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ। ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਹਵਾ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ?" ਇਸ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋ ਸਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਬਿਨਾ ਵੀ ਕਠੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏ; ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਯਤਨ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਂਡੁ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਿਰਗ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਨਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੰਆਰੀ, ਰਾਜਾ ਦੇਵਕਾ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਭਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਦੁਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਫਿਰ, ਜਨਮੇਜਯ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਿਆ ਤੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸੌ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਪਾਂਡੁ ਨੂੰ ਕੁੰਤੀ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲ ਸਕੇ। ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ? ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਸੀ? ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ? ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਾਅ ਕੀਤਾ? ਤੇ ਪਾਂਡੁ, ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ? ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਆਏ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ; ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਰਗੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਤਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਾਂਡੁ ਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਪਾਂਡੁ, ਮਿਰਗ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਰਿਣਾਂ ਨਾਲ ਜੰਮਦਾ ਹੈ: ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ। ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਹ ਰਿਣ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਦਾ, ਉਹ ਕੋਈ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ—ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਾਠ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰ-ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਿਣ ਉਤਾਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਿਣ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੁ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।