ਪਾਂਡੁ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਸਾਰ ਮਮਤਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਦੱਸ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਿੱਖ ਲੈਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਭਿੱਖ ਨਾ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ; ਜਿੰਨੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਓਹੋ ਹੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਭਿੱਖ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਭਿੱਖ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਤ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ, ਮੰਗ ਲੈਂਦੇ, ਪਰ ਲਾਭ ਜਾਂ ਘਾਟ ਵਿਚ ਉਹ ਸਦਾ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦੇ। ਪਾਂਡੁ ਜੀ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰੀਗਰ ਵੱਲੋਂ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬਾਂਹ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਉਹ ਨਾ ਜੀਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਨਾ ਮੌਤ ਦੀ ਚਾਹ; ਨਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲੱਗਾਓ ਸੀ, ਨਾ ਮੌਤ ਨਾਲ ਵੈਰ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਹ ਕੰਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਲਾਭ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅੱਖ ਦੀ ਪਲਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਸਥਿਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ ਛੱਡ ਦਿਤੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤੇ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਚਲ ਕੇ ਪਾਲਾਂਗਾ, ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਹ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ।" ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਘਟਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਮਾਣੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਚੁਣਣਗੇ, ਨਾ ਆਪਣੀ ਕਰਤਵ-ਪਥ ਤੋਂ ਹਟਣਗੇ। ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਦਰ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਵਿਚ, ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ, ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰੀ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੌਸਲਿਆ, ਮੰਤਰੀ ਵਿਦੁਰ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਾਂਡੁ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਆਗ ਕਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੇ ਡਿੱਠੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਤਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੇ ਇਹ ਰਾਹ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੋਰ ਵੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ; ਸੋ ਇਹ ਵਿਚਾਰੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਧਰਮਪਤਨੀਆਂ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਇਕੱਲੇ ਪਤੀ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੀ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲਗਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗੀਆਂ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਾਂਗਾ।" "ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਸਹਿ ਕੇ, ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ।" "ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਘੱਟ ਖਾਂਗਾ, ਘਿਸੇ ਹੋਏ ਛਾਲ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਵਾਂਗਾ, ਜਟਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵਾਂਗਾ।" "ਠੰਢ, ਹਵਾ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਸਹਿ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤਰਸ ਝੱਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਕੇ-ਕੱਚੇ ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਸੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਆਚਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਤਪ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮੋਹਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਅਤੇ ਕੰਨ-ਬਾਲੇ ਉਤਾਰ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਪੜੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਮੁੱਖ ਵਾਹਨ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਬਕਤਰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੱਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਛੋਣੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ—ਮੋਤੀ, ਮਾਣਕ, ਮੂੰਗੇ—ਸਭ ਕੁਝ ਲੁਟਾ ਦਿਤਾ। ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਨਾਗਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਐਲਾਨ ਕਰੋ ਕਿ ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਧਨ, ਭੋਗ, ਆਰਾਮ, ਇੰਨ ਤੱਕ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕੁਰੂ ਪੁਤਰ ਪਾਂਡੁ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲ ਪਏ, ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੇਵਕ ਰੋ ਪਏ, "ਹਾਏ!" ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡੀ ਬੇਕਲੀ ਨਾਲ ਚੀਖ ਪਏ। ਉਹ ਗਰਮ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਨਾਗਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਗਏ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਪਾਂਡੁ ਲਈ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵਿਛੋਣਿਆਂ, ਨਾ ਆਰਾਮਾਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਭੋਗ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹੇ। ਹੇ ਕੌਰਵ, ਪਾਂਡੁ, ਜੋ ਹੁਣ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਹ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਾਲਕੂਟਾ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਹਿਮਾਵਤ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਉਬੜ-ਖਾਬੜ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵੱਸੇ। ਇੰਦ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੰਸਕੂਟਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਤ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਤਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।