ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੀਰ ਚਲਾਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਵੈਰੀ ਜਦੋਂ ਬੇਖਬਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਉਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ—ਚੌਕਸ ਜਾਂ ਬੇਖ਼ਬਰ, ਖੁੱਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ—ਉਹਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਕਿਉਂ ਲਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਪਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ। ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮਿਲਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੁਖ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜੰਗਲ 'ਚ ਮਿਲਨ ਕਰ ਰਹੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਇਸ ਯਤਨ ਨੂੰ ਅਰਥਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੰਸ਼ਜ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਕਮਾਈ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਬਦਨਾਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਸਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਅਸਵਰਗੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ—ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਤਪਸਵੀ? ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਮਿਲਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿੰਦਮ ਨਾਮਕ ਤਪਸਵੀ ਹਾਂ, ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਲਾਜ ਆਉਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮ੍ਰਿਗ ਬਣ ਕੇ, ਹੋਰ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨਾਲ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਮ ਵਲੋਂ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਵੋਗੇ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਲੋਂ ਮੋਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜਾਵੋਗੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੋਗੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਜਾਵੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਯਮਪੁਰੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਐਸੇ ਹੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖ ਪਾਵੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਗਿਆ; ਤੇ ਪਾਂਡੂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਝੱਟ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਕ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਦੁਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਫ਼ਸੋਸ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਮਨ ਅਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਕਦੀਰ ਮਾੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਵਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਵਲੋਂ ਵਸ਼ ਸੀ, ਤਪਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਇਨ ਨੇ, ਜੋ ਸੰਜਮ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਨੀਚ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਸਚਯ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਨ੍ਹਨ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਚਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ, ਮੂੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰਾਂਗਾ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਖਾਲੀ ਝੋਪੜੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗਾ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸ ਕੇ, ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਖੁਸ਼, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਸਵੈ-ਸ্তুਤੀ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਰਹੇ। ਨਿਰਾਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਦੁੰਦਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਾ ਮੰਨਦਾ; ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਦਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਚਲ ਜੀਵ ਨੂੰ, ਚਹੁੰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਪੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦਾ। ਜੇ ਭਿੱਖ ਨਾ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿੰਨੀ ਮਿਲਦੀ, ਓਨੀ ਖਾਂਦਾ, ਪਿਛਲੀ ਖਾਧੀ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿੱਖ ਮੰਗ ਲੈਂਦਾ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਤ ਹੋਰ; ਲਾਭ ਜਾਂ ਘਾਟ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸਮਾਨ ਚਿੱਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਲੁਹਾਰ ਵਲੋਂ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਕਲੀਫ਼ ਮੰਨਦਾ, ਨਾ ਸੁਖ। ਨਾਂ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਮਰਨ ਦੀ; ਨਾਂ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲਗਾਵ, ਨਾ ਮੌਤ ਨਾਲ ਵੈਰ। ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਗ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਲਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਰੇ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਝ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਕੇ, ਐਸਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ, ਨਿਰਭਉ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚਲਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ, ਕੋਈ ਅਸਹਾਇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ।