ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੁਰੂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੜਪ ਲਈ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਂਡੂ—ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਸਿੰਘ—ਵੱਲੋਂ ਵਸਲ ਕਰਕੇ ਮਾਣ-ਮਾਣ ਕੇ ਵਾਪਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਮੰਤਰੀ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸਨ, ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਅਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਭੇੜਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਪਾਂਡੂ ਨੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਦੇਹਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਵਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਦ ਭੀਸ਼ਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਏ। ਫਿਰ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੁਰਹੀਆਂ, ਸੰਗ, ਤੇ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਿਆ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਅਤੁੱਲ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ਚੀ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ। ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵੱਡੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ। ਫਿਰ, ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੂਰਮੇ, ਪਾਂਡੂ, ਕਦੇ ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਵਿਛੌਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸੋਹਣੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਸਦਾ। ਕੁੰਤੀ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਂਡੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਵਿਧਿਆ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਲੋਕ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਪਾਂਡੂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਦਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਖੋ-ਵਿੱਖ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਹ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਮਾਦਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ; ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਦ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਕਦੇ ਕੁਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਧਰਮ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਧਰਮ ਹੀ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਉਹ ਅਪਸ਼ਗੁਨ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲਟ ਰੀਤ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਡੋਲ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ? ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾ ਕਰ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤਦ ਹੀ ਮਨਜੂਰ ਹੈ ਜਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਧੋਖੇ ਦੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਯੱਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਛਿੜਕਿਆ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਯੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਾਵਧਾਨੀ ਜਾਂ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅਸਾਵਧਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਵਧਾਨ, ਚਾਹੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇਜ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰੇ; ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਿਲਾਪ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ—ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਨਿਰਦਯਤਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ, ਤਦ ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਉੱਦੇਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਫਲਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਪੌਰਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਨਿਰਦਈ ਕੰਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਤੂੰ, ਜੋ ਇਸਤਰੀ-ਸੁਖ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ, ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ, ਐਸਾ ਅਸਵਰਗਿਆਣੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਨਿਰਦਯਤਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨੂੰ ਤੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ—ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ, ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ?