ਇਹ ਕਥਾ ਜੰਤੂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੋਮਕਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਬਾਜ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੰਦੀ, ਜੋ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ; ਇੱਥੇ ਯਵਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੈਭਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਜੋ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਕੇਲਾ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਕਮਲ-ਝੀਲ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਣਿਮਾਨ ਦੇ ਆਗੂਪਣ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਟਾਸੁਰਾ ਦੀ ਹਤਿਆ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਸਟਿਸ਼ੇਨਾ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਭੀਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਣਿਮਾਨ ਦੇ ਆਗੂਪਣ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਪੁਰ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਨੇ ਭਯਾਨਕ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਦਾਨਵਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੌਲੋਮਾਂ ਤੇ ਕਾਲਕੇਯਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਬੁਧਿਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ। ਪਾਰਥਾ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਗੰਧਮਾਦਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਉਤਰਾਈ ਵੀ। ਇੱਥੇ ਭੀਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਾਂਗ ਵਕਰੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਪਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਛੁਡਾਇਆ; ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਕਾ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਮੁੜ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮਿਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਕਥਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥੂ, ਵੇਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੁਣਾਈ। ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤਰਖਿਆ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਤ ਪੁਰਾਣ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ। ਅੰਗੀਰਸਾ ਦੀ ਭਗਤ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਤੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਵੈਤ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਗੋ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਯੋਧਨ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੂਰਖ, ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਛੁਡਾਇਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਤਮ ਕਾਮਯਕਾ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਹਿਦ੍ਰੌਣਿਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਅਪਹਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ। ਉੱਥੇ ਭੀਮ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਕ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਰਯ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਇੱਥੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ। ਇੱਥੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਮਾਰ ਲਈ ਭਾਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਅਰਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ, ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ; ਇਹ ਤੀਜਾ ਗ੍ਰੰਥ, ਅਰਣਯਕ ਪਰਵ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਸੌ ਅਧਿਆਇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨਹੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਗ्यारਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ ਚੌਂਸਠ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵਿਰਾਟ ਪਰਵ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਕ ਕਥਾ ਸੁਣੋ: ਕਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ, ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੁਪਾਏ; ਫਿਰ, ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਉੱਥੇ, ਕੀਚਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਤੁਰ ਜਾਸੂਸ ਭੇਜੇ। ਪਰ ਉਹ ਜਾਸੂਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ; ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੀ ਗੋ-ਚੋਰੀ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਗੋ-ਧਨ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।