ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਯਕਸ਼, ਸਾਧਿਆ, ਪਿਸਾਚ, ਗੁਹਿਆਕ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੱਜਣ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮੱਧ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਸਾਲ, ਮੌਸਮ, ਮਹੀਨੇ, ਪਖਵਾਡੇ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਸ ਦੇ ਸੱਚੇ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅਚਲ ਜੀਵ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਟਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵਾਂ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਸ ਦੇ ਨਾਲ। ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਵਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਜੋ ਚਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਰਿਚੀਕ, ਅਰਕ, ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਰਵਿ ਹੈ। ਵਿਵਾਸਵਤ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ; ਦੇਵਭ੍ਰਿਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਭਰਾਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਭਰਾਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ: ਦਸ਼ਜਯੋਤੀ, ਸ਼ਤਜਯੋਤੀ ਅਤੇ ਸਹਸਰਜਯੋਤੀ। ਦਸ਼ਜਯੋਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਸ਼ਤਜਯੋਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ। ਸਹਸਰਜਯੋਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਰੀਆਂ, ਯਾਦੂਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਇਆ। ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਬਹੁਗੁਣਾ ਸਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਵਾਸ, ਤਿੰਨ ਗੁਪਤ, ਵੇਦ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਆਚਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਧੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਸਤਾਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ। ਸਾਧੂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੋਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਨਵਾਂ ਨੇ ਮਨੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਦੂਜੇ ਆਸਤੀਕ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਪਰਿਕਾਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹਨ; ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। ਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ, ਸਦੀਵੀ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ। ਪਾਰਾਸਰ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਗਾਂਗੇਯਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੁਇਪਾਯਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਸਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯਾਜਨਾ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕੁਰੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਧਰਮਤਾ, ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਅਡਿਗਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਾਰਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਲੱਖ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਵਿਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਚੌਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ; ਸਹਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਧੂ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਅਧਿਆਇਆਂ ਦਾ ਹੋਰ ਸੰਕੁਚਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਇੰਡੈਕਸ ਅਧਿਆਇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਇਪਾਯਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਏ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤਦੋਂ ਆਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਖੁਦ ਉੱਥੇ ਆਇਆ। ਸਾਧੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਟ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਅਤੁਲਨੀਆ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਸੀਟ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵਾਸੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਉੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸੀਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠਾ। ਉਹ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਆਰਿਆ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਵਿਤਾ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ।' 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਵੇਦ ਦਾ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਲਿੰਬਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਵਿਵਸਥਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈ।