ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪ ਪਾਇਆ ਸੀ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ? ਇਹ ਗੱਲ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਂਡਵਯਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਅਤੇ ਨਾਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਮੌਨ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਯੋਗ ਸਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇਸ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮਗਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਚੋਰ, ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਚੋਰ ਕਈ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਚੋਰ ਆਪਣੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮਾਲ ਸਮੇਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਥੇ ਲੁੱਕ ਗਏ, ਤਦ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਮੈਂ (ਵਿਆਸ ਜੀ) ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਾਂਡਵਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਚੋਰ ਕਿਹੜੀ ਪਾਸੇ ਗਏ ਹਨ? ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜ ਸਕੀਏ।" ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਮੌਨ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ—ਨਾ ਚੰਗਾ, ਨਾ ਮਾੜਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਚੋਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਮਾਲ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹुकਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਸਿਪਾਹੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਾਂਡਵਯਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਭੁੱਖੇ ਪਿਆ ਰਹਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸੂਲੀ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਸਹਿਣਦਿਆਂ ਵੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇਹ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਂਡਵਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਤਦ ਮਾਂਡਵਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।" ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਹਾਲਾਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੇ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਸ ਸੂਲੀ-ਚੜ੍ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਸੂਲੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੂਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਨੋਕ ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਤੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ (ਅਣੀ) ਨਾਲ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਤਪस्या ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਣਿਮਾਂਡਵਯਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਰਮ ਸਤਿਆ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ (ਯਮਲੋਕ) ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਧਰਮਦੇਵ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਅਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਿਆ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੋ।" ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਕਾ ਚੁਭਾਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਉਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।" ਧਰਮ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਛੋਟਾ ਦਾਨ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਧਰਮ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ?" ਧਰਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਕੁਝ ਬੱਚਾ ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹਾ ਪਾਪ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਬਧ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬਧ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।" "ਹੇ ਧਰਮ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਾਪ ਲੱਗੇਗਾ।" ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤਿ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਕੁਰਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦੁਰ ਜਨਮੇ, ਤਦ ਕੁਰੁ-ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖਿੜ ਉੱਠਿਆ।