ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਕਰੁਣ ਆਹਿ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ, ਬੜੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਵੇਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁੰਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਸੌਭਦ੍ਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਯਾਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਵਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਸੁਹਾਵਣੇ ਦ੍ਵੈਤ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੀਮ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਲੋਂ ਵਚਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਕਾ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੱਖਰੀ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹੋਈ। ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਗਿਆ ਅਸਤਰਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵਾ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਆਹਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਨਲ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਭਰੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਲ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਜੂਏ ਦੀ ਖੇਡ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਲੋਮਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਆਏ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਲੋਮਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਜਦ ਪਾਂਡਵ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਸੁਨੇਹਾ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪੁਲਸਤਯ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਯੱਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਟਾਪੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਹૈਹਯਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਵਿਖੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਕਨਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ਜ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੁੜ ਪਾਈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਮੰਧਾਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਵਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਤੁ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੋਮਕ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੇਨ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ। ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਵਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਬੰਦੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਾਦ ਵਿਚ ਹਰਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੈਭਯਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਵਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਗੰਧਮਾਦਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਾਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਕੇਲਾ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਭੀਮ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਭੀਮ ਦਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਮਣਿਮਾਨ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਵਲੋਂ ਜਟਾਸੁਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਸੰਘਾਰ, ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਰਿਸ਼ਠੇਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਸਣਾ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਵਲੋਂ ਭੀਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਮਣਿਮਾਨ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਭੇਟ ਵੀ ਵਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਪੁਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਨਿਵਾਤਕਵਚ, ਪੌਲੋਮ, ਅਤੇ ਕਾਲਕੇਯ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਲੋਂ ਗੰਧਮਾਦਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਵਾਪਸੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਭੀਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਕਾਮਯਕਾ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਆਗਮਨ ਵੀ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਨ ਪੁੱਤਰ ਪૃਥੁ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਧੀਰਜ, ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਰਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।