ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਣੀ ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਬੜੀ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਖੇ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਰੰਗਤ ਪੀਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਇਥੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਸਭ ਵੱਡੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਪੀਲਾਪਨ ਦੀ ਛਾਪ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ। ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਂਡਵ। ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਈਆਂ। ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਲਈ ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। "ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕੌਸਲਿਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਗੁਣੀ ਹੋਵੇ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇਕਰ ਕੌਸਲਿਆ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਰ ਵਧੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਵਧੂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਵਧੂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਗੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਰਾਣੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਅਪਸਰਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ। ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਉੱਠ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਮਾਂ ਬਣੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦੁਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਂਡਵਯਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ, ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ, ਆਪਣੀ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣਾ ਧਰਮ-ਕਰਤਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਅਤੇ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਤੋਂ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ—ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗੇ—ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਦਾ ਹੈ: "ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗਿਆ? ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ?" ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਹੈ—ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਮਾਂਡਵਯਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਬੜਾ ਪਰਸਿੱਧ, ਸਥਿਰ, ਧਰਮ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਮਜਬੂਤ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਪਿੰਡਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੇਠ ਇਕ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ, ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਇਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਕੁਝ ਚੋਰ, ਜੋ ਲੁੱਟ ਕਰਕੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਚੋਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਰੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਲੁਕ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਰੀ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਉਥੇ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਲੁਕ ਗਏ। ਜਦ ਪਹਰੇਦਾਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੋਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਮੈਂ—ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ—ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਚੋਰ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਗਏ? ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕੀਏ।" ਪਰ ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਮੌਨ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ—ਨਾ ਚੰਗਾ, ਨਾ ਮਾੜਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਚੋਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਲੱਭ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਪਹਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਚੋਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਪਹਰੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਚੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਹਰੇਦਾਰ, ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਮੀ ਤਪਸਵੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਲਟਕਿਆ, ਭੁੱਖਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਲੀ ਦੀ ਚੋਟ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਸਨ, ਵੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਡਰ ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਭੋਗਣੀ ਪਈ?" ਤਦ ਮਾਂਡਵਯਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧਨ, ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।