ਪਰਾਸ਼ਰ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਪਸਵੀ ਬਣੇ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਵੈਪਾਯਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਭਾਗਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਲੀ ਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ' ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੱਚੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ।" ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣਗੇ। ਜਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਠੀਕ ਥਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਵੇ।" ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਰਮ, ਲਾਭ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਬੰਦਾ ਸਮਝ-ਬੁਝ ਨਾਲ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਵੈਪਾਯਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕਾਲੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀ। ਦਾਸਾ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਵਿਰਹ ਵਿੱਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਜਕ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਅਾਸ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਉ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਂ ਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਵੀ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਉ ਵੱਲੋਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦਾ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਭੀਸ਼ਮ ਨਾ ਤਾਂ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਖਾਂ, ਉਹ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਲਾਇਕੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੀਤ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਹੋਣਗੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਰੀਤ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕਰਨ।" "ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਖਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ ਗਰਭ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਭੀਸ਼ਮ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾਲੇਗਾ। ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਅਣਢੁੱਲੇ ਸਮੇਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣਾ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਚਨ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੁਗੰਧ, ਰੂਪ, ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਦੇਹ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਅੱਜ ਹੀ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇਗੀ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਮਿਲਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਆਪਣੀ ਵਧੂ ਕੋਲ, ਜੋ ਇਕੱਲੀ ਸੀ, ਆਈ। ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਲੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ, ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਵਧੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਧੀਏ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਦੇ।