ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਾ ਤਿਆਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਲਜਜਾ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਧਰਮ ਸੰਕਟ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਧਰਮ ਹੋ, ਸੱਚਾਈ ਹੋ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖੋਗੇ, ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉੱਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। “ਜੇਕਰਚੇ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਤੋਂ ਇਕ ਮਛੀਏ ਨੇ ਫੜਿਆ, ਜੋ ਬੜਾ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ। “ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨੌਕਾ ਲਈ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮਹਾਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਆਏ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ, ਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਮਛੀਏ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਅਸੁਖਲ ਮੰਗਾਂ ਲਈਆਂ, ਪਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। “ਫਿਰ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ, ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ। ਸੂਰਜ ਵੀ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਲਾਲ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਧੁੰਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। “ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ, ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਤੀਖੀ ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਬੂ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। “ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰਭ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਕੁਆਰੀ ਹੀ ਰਹੇਂਗੀ।’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ। “ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਤੇ ਵਿਅਾਸਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੱਚੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। “ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ‘ਕਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ।’ ਹੁਣ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। “ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਭੀਸ਼ਮ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਜਦ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਵਿਅਾਸਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਠੀਕ ਥਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਜੋ ਉੱਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉੱਦੇਸ਼, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਉੱਦੇਸ਼, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਇੱਛਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ—all ਵੱਖ-ਵੱਖ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਨਿਰਣੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਧਰਮਕ ਹੈ। “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ।” ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਵਿਅਾਸ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕਾਲੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਗਏ, ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਆਏ, ਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੰਮਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਬਹਾ ਦਿੱਤੇ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਾਸਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮਾਂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜੋ ਚਾਹੋ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ, ਯਥਾ-ਵਿਧੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਮੰਨ ਲਈ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਮਾਂ ਵੀ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ। “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਵੀ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋ।