ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਵੀ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਧਰਮਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਧਰਮ ਲਈ ਕਰ।" ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਚਨ ਬੱਧ ਹਾਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜਾਂ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।" ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹਵੇਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਚਾਹੀਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ। ਤੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਕੀ ਹੈ।" ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਤਯਵਤੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠ ਰਹਿ ਕੇ ਸੋਚੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਾ ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਛੱਡਾਂ, ਨਾ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਖਤਮ ਹੋਵੇ।" ਇਸਤੇ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੁਝ ਦੱਸਣੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। "ਇਹ ਗੁਪਤ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਧਰਮ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਹੇਂਗਾ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਭੀਸ਼ਮ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਵਾਸੂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਛੀਰੇ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਨੌਕਾ ਰਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੌਕਾ ’ਤੇ ਗਈ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਆਏ, ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਮਛੀਰੇ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਲਾਲ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਨਿਸ਼ਠ ਸਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਧੂੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ — ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ — ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਤੀਖੀ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਗੰਧ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਵਾਰੀ ਰਹਿਣੀ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਨੰਤ ਕਵਾਰਪਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਵਾਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਆਇਪਾਇਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧੰਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਾਜਿਤ ਕੀਤਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਵਿਆਸ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੱਚੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤਪਸੀ ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਦੋਵੇਂ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, 'ਮੈਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਕਰੀਂ।' ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਭੀਸ਼ਮ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲਵਾਂ। ਜੇ ਤੇਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਦੇਸ਼, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਇੱਛਾ — ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-اپنے ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ।