ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁਰਾਣ, ਸਭਾ ਪਰਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੱਡੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੀ ਇਥੇ ਵਰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਸੂਯ ਮਹਾਯਜ੍ਯ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਰ ਇਸ ਯਜ੍ਯ ਵਿਚ ਭੋਗ ਦੀ ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਦਾ ਵਧ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਭੀਮ ਨੇ ਯਜ੍ਯ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਸ਼ੇਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਥੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਜੂਏ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਜੂਏ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਧੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਜੂਏ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤ੍ਰਵਧੂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰਹੀ। ਦੁਸ਼ਟ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਮੁੜ ਜੂਏ ਲਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹਰਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਸਭਾ ਪਰਵ ਵਿਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਕُل ਸੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਤੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ, ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਤੀਜਾ ਵੱਡਾ ਅਰੰਯਕ ਪਰਵ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪਾਂਡਵ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਵੀ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਹਵਨ ਕੀਤੇ। ਧੌਮਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਤਰੀ ਰਥੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਅੰਬਿਕਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ। ਪਾਂਡਵ ਉਸ ਵਿਦਾ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਧਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਕਰ্ণ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੰਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਰੋਕੀ। ਇਥੇ ਸੁਰਭਿ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਭੀਮਸੇਨ ਵਲੋਂ ਕਿਰਮੀਰ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਗਮਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੂਏ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਰੁਣ ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤੁੰਨਾ ਦਾ ਵੀ ਸੰਸਮਰਨ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਥੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਦੁਵਾਰਕਾ ਜਾਣਾ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਵਲੋਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਸੁਹਾਵਣੇ ਦ੍ਵੈਤ ਵਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵੀ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਿਚ ਸੰਵਾਦ, ਅਤੇ ਭੀਮ ਤੇ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਕਾ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਨਵਾਸ ਵੀ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ, ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੁਕੁਟ ਧਾਰੀ, ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਵਿਲਾਪ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਨਲ-ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਤੇ ਹਿਰਦੇ-ਵਿਛੋੜੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਨਲ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਜੂਏ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਲੋਮਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਪਾਂਡਵ ਵਨ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਥੇ ਗਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕਰੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ-ਰਚਨਾ ਲਈ ਮਿਲਾਪ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੀ ਬਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵੀ ਵਰਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਹੈਹਯਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਸੁਕਨਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ਜ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿਚ ਸੋਮ ਰਸ ਪਿਵਾਇਆ। ਇਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਵਾਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਮੰਧਾਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਇਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭਾ ਤੇ ਅਰੰਯਕ ਪਰਵ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਅਦਭੁਤ ਗੂੰਜੇ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।