ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਦਾਸਾ ਦੀ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਦਾਸਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ ਜੀ; ਉਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੂਤਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗਾ।" ਪਰ ਦਾਸਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ: "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੰਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" ਦਾਸਾ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਇਸ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਸਾ ਦੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ (ਭੀਸ਼ਮ) ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਹੋ, ਦੂਬਾਰਾ-ਦੂਬਾਰਾ ਵਿਅਥਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੰਗ ਫੀਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਪਤਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ; ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਤੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਬੇਸ਼ਕ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ: ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਇਸ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤਾ।" "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਦੁਖ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੇ, ਗੰਗਾ-ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਨਹੁਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗਾ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ—ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਹੋਣ।" "ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; 'ਅੱਖ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੋ ਹਨ—ਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤਾ; ਜਦ ਅੱਖ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੰਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'" "ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਯਜ—all ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸੋਲੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰੀਨ ਮੁਕਦੀ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰਿਯਾ ਹੈ।" "ਪੁੱਤਰ, ਕਰਮ, ਤੇ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚਾਨਣ ਹਨ, ਭਾਰਤਾ।" "ਤੂੰ ਸ਼ੂਰ, ਅਟੱਲ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਭਾਰਤਾ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇਗੀ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ; ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਮੁੜ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਥੀ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਇਆ, ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਥੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਿਤਰ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਚ ਦੱਸ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ?" ਰਥੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾਸਾ ਦੀ ਧੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣੇ।'" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਤਾਈ; ਪਰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।" ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੀ ਸਾਥੀ ਬਣੇ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਹੀ ਉਹ ਕੁੜੀ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਦਾਸਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਰਾਜ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਭਾਰਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਕੁੜੀ ਲਈ ਰਾਜਾ ਵਜੀਫਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣੇ।" "ਤੂੰ ਹੀ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀ ਕਹਾਂ?" "ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਜੀਫੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਰਤਾ: ਕੌਣ ਐਸਾ ਸੰਬੰਧ ਚਾਹੇਗਾ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪੱਛਤਾਵਾ ਨਾ ਕਰੇ—even ਇੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਲੰਘਣ ਕਰੇ ਤਾਂ ਪੱਛਤਾਵਾ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਸ ਉੱਤਮ ਕੁੜੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਉੱਤਮ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—" "ਉਸ ਤੋਂ, ਪਿਆਰੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਉੱਤਮ ਕੁੜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਜਦ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਪਰ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ: ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮੋਹਤਾਜ਼ੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਗਲਤੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਧੀਕ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਅਜੈਯ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਗੰਧਰਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸੁਰ—" "ਜੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂਦਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਜੀਤ; ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾਈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੀ ਚਾਹ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਧਰਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਵਿਰਲਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ।