ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਸਮਵਰਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਡਰ ਕੇ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇੱਕ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ। ਉਹ ਔਖੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਰਹੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਮਹਿਲਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਸਾਡਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੀਏ।" ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ 'ਔਮ' ਆਖ ਕੇ ਭਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਰਵ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਇਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਵਸਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਭੂਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ। ਅਜਮੀਢ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਸਮਵਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਤਪਤੀ ਤੋਂ ਕੁਰੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਨਿੱਡਰਤਾ ਆ ਗਈ ਅਤੇ 'ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ' ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਬਣਾਇਆ, ਆਸ਼ਵਵਤ ਅਤੇ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ: ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ, ਸ਼ਬਲਾਸ਼ਵ, ਆਦਿਰਾਜਾ, ਵੀਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ। ਉੱਚੈਹ੍ਸ਼੍ਰਵਾ, ਭੰਗਕਾਰਾ ਅਤੇ ਜਿਤਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇਜਯਾ ਆਦਿਕ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਰਥੀ ਹੋਏ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ—ਕਕਸ਼ਸੇਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਇੰਦਰਸੇਨ, ਸੁਸ਼ੇਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਬਹਲਿਕ ਵੀ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਅਤੇ ਜੰਬੂਨਾਦ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਕੁੰਡੋਦਰ, ਪਦਤੀ, ਵਾਸਤੀ (ਅੱਠਵਾਂ) — ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ। ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਡਿਕਾ, ਹਸਤੀ, ਵਿਤਰਕ, ਕਰਥਾ ਅਤੇ ਕੁੰਡਿਨਾ (ਪੰਜਵੇਂ) ਹੋਏ। ਹਵਿਸ਼ਰਵਾਸ, ਇੰਦਰਭ, ਅਤੇ ਭੂਮਨਯੂ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਤੀਪ, ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਨੇਤ੍ਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਤੀਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਤੁੱਲ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦੇਵਾਪੀ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਅਤੇ ਬਹਲਿਕ। ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਬਹਲਿਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਇਲ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ। ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਜਪੀਯ ਯੱਗ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਅਗ્નਿਸ਼ਤੋਮ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਉਕਥ ਅਤੇ ਸੋਮ-ਯਾਗ ਆਦਿਕ ਅਨੇਕਾਂ ਯੱਗ ਕੀਤੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਜਪੀਯ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰ-ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਣ੍ਵ ਨੂੰ ਜੰਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲ-ਫੁੱਲ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਯੱਗ-ਸੰਬੰਧੀ ਖੰਭੇ ਸੋਨੇ ਦੇ, ਸੌ ਹੱਥ ਵੱਡੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਖੰਭੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨਾ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਭੈਸ, ਉਟ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ, ਨੌਕਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਤੇ ਬਛੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗ-ਖੰਭਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਜੋ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਕਣ੍ਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਤੁੱਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਕਈ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਮਹਲਾਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ 'ਭਾਰਤੀ' ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਜੰਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਮਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ-ਭਾਗੀ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਸ਼੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਭੀਸ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸੱਚਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ।