ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ—ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕ, ਐ ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਣਗੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣੋ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕਰੜੀਆਂ ਜਾਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਵੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਕਰੜਾ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਪਤੀ ਲਈ ਧੀਰਜ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਣੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤ, ਉਸਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨੀ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੀ ਪੀੜ ਹਟਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਨਾਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਣਵ ਨੇ ਪਾਲਿਆ; ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਹੈ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ।" ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਤੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਰਥੰਤਰੀ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, "ਮੈਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਚੱਕਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇਗਾ; ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀਏ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੌਖ ਮਿਲਣਗੇ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੌਸ਼ਯੰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ। ਹੁਣ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਤੱਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਦਿਵ੍ਯ, ਅਜੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਯਸ਼ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਰਾਟ, ਸਰਵ-ਵਿਅਪਕ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੇ; ਕੰਵ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਮੁਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਜੋਂ, ਡੱਖਸ਼ਾ ਵਾਂਗ, ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੋਵਿਤਤ ਨਾਮਕ ਵਿਖਿਆਤ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੰਵ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਾਰ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀਆਂ; ਉਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤੀ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਯਮ-ਲੋਕ ਲੈ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਭੂਮਨਯੂ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਭੂਮਨਯੂ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਭੂਮਨਯੂ ਤੋਂ ਦਿਵਿਰਥ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਸੁਹੋਤਾ, ਸੁਹਾਵੀ, ਤੇ ਸੁਯਜੁਸ ਸਨ। ਪੁਸ਼ਕਰਿਨੀ ਵਿੱਚ, ਭੂਮਨਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਚਿਕ ਆਦਿ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀਆਂ; ਸਮੁੰਦਰ-ਘਿਰੇ ਪੂਰੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਹਾਥੀਆਂ, ਗਾਇਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਦੇ ਯੂਪ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਲੋਕ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਅਜਮੀਧ, ਸੁਮੀਧ ਤੇ ਪੁਰੁਮੀਧ ਜੰਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜਮੀਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਾਏ—ਰਿਕਸ਼, ਧੂਮਿਨ, ਨੀਲੀ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨ। ਉਸਦੇ ਜਾਹਨੂ ਅਤੇ ਦੋ ਜਨਰੂਸ਼ੀ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਰਥੰਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਸੰਵਰਣ ਜੰਮੇ; ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲ ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਜਾਹਨੂ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਚੱਲੇ। ਜਨਰੂਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਕਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਸੰਵਰਣ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਿਕਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਸੰਵਰਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਆਈਆਂ—ਅਕਾਲ, ਮੌਤ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਭਾਰਤ, ਭੂਮਨਯੂ, ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਰਮ, ਯਜਨਾ, ਤੇ ਪਰਮਪਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਦੀਵ ਚਮਕਦੀ ਰਹੀ।