ਦੁਸ਼ਯੰਤ! ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਹਨ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਬੀਜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈਂ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ ਹੈ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, “ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੁਭਾਵ ਹੈ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਨਾ ਕਰ। ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ! ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” “ਇਹ ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਾ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਾਲਣਯੋਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਭਰਤ ਹੋਵੇ।” “ਭਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਭੀ ਭਾਰਤ ਹੀ ਕਹਾਏ ਜਾਣਗੇ।” ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸਤੀਆ ਵਧਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਤੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣੋ ਜੋ ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਆਖੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵੀ ਸੁਣ ਲਓ; ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।” “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੋਇਆ। ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਵੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡਾ ਸੰਬੰਧ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ। ਲੋਕ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਤੇਰੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਉਚਿਤ ਨਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰਿਆ।” “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ-ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਅਨੁਸਾਰ-ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਆਦਰਣਗੇ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣ।” “ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਵੇ ਬਚਨ ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਝੂਠੇ, ਉਚਿਤ ਨਾ, ਕਰਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਲਤ ਸਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕਰਵੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ। ਪਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੋ ਔਰਤ ਧੀਰਜ ਧਾਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਤੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਣੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਰਥੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੋਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ, ਕਣਵਾ ਵਲੋਂ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੀ ਪੂਤਣੀ ਹੈ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।” ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਹੀ, ਰਥੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਣ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇਗਾ; ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਾਮਈ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।” ਰਥੰਤਰੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੌਸ਼ਯੰਤ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਰਤ ਉੱਤੇ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ, ਅਖੀਰਕਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਤੋਂ, ਭਰਤ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ, ਅਜੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਬਣਿਆ, ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ; ਕੰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਦਕਸ਼ ਵਾਂਗ ਯਜਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ।