ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਣਵਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੀਂ।" ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਮੈਨਕਾ, ਜਿਸਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਨੱਚਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਵਿਰਕਤ ਫੁੱਲ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਵੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰੀਅਰ ਜਾਤ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇੰਦਰੀ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾ—ਮੈਨਕਾ—ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜਣਮ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲੀ, ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਨਕਾ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ?" ਉਹ ਆਖਦਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਨੀਚ ਹੈ। ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਕੌਏ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਾਂਗ।" "ਤੇਰਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਪਿਤਾ ਕਣਵਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਐਵੇਂ ਪਾਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਤੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿਧਰ ਮਰਜ਼ੀ ਜਾ। ਇਹ ਰਹੇ ਸੋਨਾ, ਰਤਨ, ਮੋਤੀ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ—ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਭੋਗ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੈ ਲੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਜਿਧਰ ਮਰਜ਼ੀ ਚਲੀ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਈ ਵਰਗਾ ਛੋਟਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਵ ਫਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਨਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੈਨਕਾ ਨਾਲ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਜਨਮ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਦੂਰੀ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰਾਈ ਵਿਚਕਾਰ। ਮੈਂ ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਯੁਸ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ। ਕਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਸ਼ਤਰੀਅ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸੁਣ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਵਿਅੰਗੀ ਮਨੁੱਖ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈੜੀ ਸ਼ਕਲ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਕਰਕੇ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੀਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੁੱਖਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਚੜ੍ਹੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੁਸਟ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਨਾਸਤਿਕ ਵੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਭਗਤ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ, ਝੂਠੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਨਾਸਤਿਕ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਫੌਰੀ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਰਖ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰ ਗੰਦ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗਿਆਨੀ, ਚੰਗੀਆਂ ਜਾਂ ਮਾੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਕਰਤਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਚ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਤਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੁਸਟ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਤਪੁਰਸ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਸਤਪੁਰਸ਼ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸੰਤੋਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਚੰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਕੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮੂਰਖ ਹਰ ਥਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹਾਸਿਆਂਜਨਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੁਸਟ, ਸਤਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਸਟ ਕਹਿ ਦੇਣ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਆਪ ਦੁਸਟ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ; ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਮਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖਰੀਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਵਾਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਛੇ ਵਾਰਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਛੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ। ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਤਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੀਂ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ; ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਧੋਖਾ ਨਾ ਕਰ। ਇੱਕ ਪੌਂਡ ਸੋ ਕੂਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਇੱਕ ਯਜਨ ਸੋ ਪੌਂਡਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੋ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਸੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਚੰਗਾ। ਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।