ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਹਰ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਜ਼ਹਿਰਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਕਲਮਲੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਤੋਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਵੀ ਸੁਣਣ ਪੈਣ, ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਦੇ ਤਿੱਖਾ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਤਨੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ, ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ, ਧਰਮ, ਸਵਰਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੋਤ ਦਾ ਚਿਰਸਤਾਇਤ ਹੋਣਾ—all ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਨਵੀਂ ਨਾਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਇ enna ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲਥੜਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕਲਮੰਦ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਚਿਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਚੀਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਮੈਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਪਾਲੇ? ਕੋਕਿਲ ਅਤੇ ਕਾਂਵੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ? ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਿਆ ਚੰਦਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦਾ ਹੌਲਾ ਛੂਹਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਪੜਾ, ਕੋਈ ਨਾਰੀ, ਕੋਈ ਪਾਣੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਛੂਹੇ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਛੂਹਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਛੂਹਾ ਨਹੀਂ। ਆਉਣ ਦੇ, ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਚੌਪਾਇਆ ਵਿੱਚ ਗਾਂ, ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰੂਰ, ਤੇ ਛੂਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ਜ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਿਆਂ ਕਰੇਗਾ, ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਯੱਗਾਂ ਵੀ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੰਮ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਬਛੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਮਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਚਲੀ ਗਈ।" ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀ ਹਨ; ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ 'ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਆਪਣਾ ਆਪ। ਤੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਊਂ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ ਹੋਏ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਪਾਲਣਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਸਦੀਵੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜੀਊਂ ਅਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੀਂ। ਕਹਾਵਤ ਹੈ—"ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਪਰਛਾਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਤੂੰ ਇੱਕ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਮੈ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਮਿਲੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ, ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ, ਸਹਜਨਿਆ, ਮੇਨਕਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ—ਇਹ ਛੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੇਨਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਗਾਧੀ, ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੰਮਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਕਾ ਹੈ; ਮੇਨਕਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੰਮਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ; ਫਿਰ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ "ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ" ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ; ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਆਈ ਸੀ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿਮੀਨਦਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਯਜਮਾਨ ਕਣ੍ਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਵਣ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਲੈ ਆਏ। ਉਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ। ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਇਕੱਲੀ ਕੁਆਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ; ਤੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ। ਗੰਧਰਵ ਵਿਵਾਹ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼, ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।