ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵਰਨਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੋਏਂ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਰਣ ਪర్వ, ਫਿਰ ਸ਼ਲ੍ਯ ਪર્વ, ਫਿਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਪਾਵਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਸੌਪਤਿਕ ਪਰਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਐਸ਼ੀਕ ਪర్వ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਦਾਰੁਣ ਪರ್ವ, ਜਲ-ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਲਾਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਪರ್ವ, ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਚਾਰਵਾਕ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰੂਪੀ ਦੈਤ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਭਿੇਚਨਿਕ ਪರ್ವ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਰਾਜਸੂਯ ਯਾਗ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪర్వ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਪਤਿ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਬੰਧੀ ਉੱਤਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪర్వ, ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਗ, ਫਿਰ ਸਵਰਗਾਰੋਹਣਿਕ ਪರ್ವ ਅਤੇ ਬੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਸ਼੍ਰਮਵਾਸ ਪર્વ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਨਵਾਸ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੌਸਲ ਪర్వ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਪ੍ਰਸਥਾਨਕ ਪર્વ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਵਰਗਾਰੋਹਣਿਕ ਪర్వ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉਪਪੁਰਾਣ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਪર્વ, ਬਾਲ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਵੱਲੋਂ ਕੰਸ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਵਿਸ਼ ਪర్వ ਵੀ ਉਪਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ, ਸੌ ਪਰਵਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਸੁਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਵਨ ਪਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠਾਰਾਂ ਮੁੱਖ ਪਰਵ ਵਰਣੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਦੇ ਪਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਪੌෂ੍ਯ, ਪੌਲੋਮ, ਆਸਤਿਕ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਆਂਸ਼ਾਵਤਾਰਣ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ: ਮੂਲ ਉਤਪੱਤੀ, ਲੱਖਾ-ਘਰ ਦੀ ਸਾੜ, ਹਿਡਿੰਬਾ ਅਤੇ ਬਕਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ, ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਘਟਨਾ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਦੀ ਸਵਯੰਵਰ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਯੁੱਧ-ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਵਾਹਿਕ ਪਰਵ, ਵਿਦੁਰ ਦਾ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਵਨਵਾਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਹਰਨ, ਫਿਰ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਦੀ ਆਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੌਲੋਮ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ, ਉਚੈਸ਼੍ਰਾਵਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਅਤੇ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਰਪ-ਯਜਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਸੰਭਵ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹੋਰ ਜਨਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਵਰਣੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੱਸੂਆਂ ਦਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਰਗਾਰੋਹਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਰਜਾ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਅੱਜੀਵਨ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਵ੍ਰਤ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣਾ, ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਵਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ (ਅਣੀ-ਮੰਡਵਯ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ), ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵਾਰਣਾਵਤ ਨੂੰ ਜਾਣਾ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਚਾਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਟੋਲੀ, ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮਲੇਛ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਭੂਗਰਭੀਨ ਲੰਘ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਲੱਖਾ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਚਨ ਦੀ ਸਾੜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਹਿਡਿੰਬਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਭੀਮ ਵੱਲੋਂ ਹਿਡਿੰਬਾ ਦਾ ਵਧ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਘਟੋਤਕਚ ਦਾ ਜਨਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨਾਲ ਭੇਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਏਕਚਕ੍ਰਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ, ਉਥੇ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ, ਬਕਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸੁਣੀ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਾਂਡਵ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅੰਗਾਰਪਰਨ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਵ, ਹਰ ਘਟਨਾ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀਅਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣੀ ਗਈ।