ਰਾਜਨ, ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ। ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ 'ਆਪ ਹੀ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਰੂਪ, ਕਰਤੱਬ, ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਸੰਪਰਕ, ਚਰਿੱਤਰ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਆਚਰਨ—all ਕੁਝ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਪਤੀ-ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਬੀਜ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਰੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇ en ਜਦ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਵੀ ਹੋਣ, ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ, ਕੰਗਾਲ ਤੇ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਵੀ ਸੁਣਣ ਪੈਣ, ਗਿਆਨੀ ਪਤੀ ਕਦੇ ਉਲਟਾ ਤਿੱਖਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁੱਖ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਧਰਮ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਅੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ, ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ, ਧਰਮ, ਸਵਰਗ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪਿਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਵੀ, ਚੰਗੀਆਂ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੱਕ ਔਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਉਤਪੱਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੰਮੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚੰਬੜਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕਲਮੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰਿਆ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਚਿਟੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ? ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ? ਕੋਕਿਲ ਤੇ ਕਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਚੰਦਨ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅੰਗ-ਲਗਾਉਣਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ, ਔਰਤ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਉਹ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਜੋ ਸੁਖ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇਸ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਲਗਣ ਦਿਓ। ਦੋ ਪੈਰਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਚੌਂ ਪੈਰਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ, ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰੁਰ, ਤੇ ਛੂਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਰੀ-ਵਿਧਵੰਸਕ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰੇਗਾ, ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਯੱਗ ਵੀ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਜਣਮ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਚਲੀ ਗਈ।" ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ ਹਨ; ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਵਿਜ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਅੰਗ ਤੋਂ ਅੰਗ ਉੱਠਦੇ ਹੋ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੱਬ ਕਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉ। ਪਿਤਾ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜੀਊਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੁ ਸੌ ਸਾਲ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਸਮਝ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣ ਨੂੰ ਸਾਫ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਨਣ। ਜਿਵੇਂ ਯੱਗ ਦੀ ਅੱਗ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੈਥੋਂ ਉਪਜਿਆ; ਤੂੰ ਇੱਕ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ, ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ, ਸਹਜਨਿਆ, ਮੇਨਕਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ—ਇਹ ਛੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੇਨਕਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਵੈਸਵਾਨਰ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਦਾਦਾ। ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਕੂਸ਼ਨਾਭਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮੀ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਗਾਧੀ, ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੰਮੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ!