ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ "ਪੁਤ" ਨਾਂਕ ਦੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ "ਪੁੱਤਰ" ਆਖਿਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪੌਤੜਾ ਨਾਲ ਅਨੰਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਪੌਤੜੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਔਰਤ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਤੀ-ਵਰਤੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੈ—ਉਹੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤ੍ਰ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਤਨੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸੰਪੱਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਸੁਖਦਾਈ ਸਾਥੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਕਰਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਸਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਤਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਪਤਨੀ ਹੀ ਪਤੀ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਜੇ ਪਤਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਗਲਾ ਲੋਕ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਆਹਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਜਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ "ਆਪਣਾ ਆਪ" ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰੂਪ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਾਲ-ਢਾਲ, ਆਕਾਰ, ਕਰਤੂਤਾਂ, ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਆਚਰਨ—ਚਾਹੇ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਾੜੇ—ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਵਿਅਾਹਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਬੀਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ— ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ" ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਰੀ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਨੇ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵੈਰ, ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਜਣਨਹਾਰੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਣਨਹਾਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨ-ਵਿਛੋੜੇ, ਦੁਖੀ, ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਣ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਵੀ ਸੁਣਣ ਪੈਣ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਪਤੀ ਕਦੇ ਉਲਟਾ ਤਿੱਖਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਸੁਖ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਧਰਮ, ਸੁਰਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਾਧਨ—all ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਿਰਕਾਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਮਹਿਲਾ ਦੇ, ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਵੀ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਕੇਵਲ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ। ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕੀੜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ; ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ? ਤੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ? ਕੋਕਿਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਂਵੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਲਯਾਚਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਚੰਦਨ ਵੱਡਾ ਠੰਢਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸੁਖ ਉਸਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ; ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ, ਕੋਈ ਔਰਤ, ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਉਸ ਵਰਗੀ ਠੰਡਕ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਛੋਹ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਛੋਹ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਲਗਾ; ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ; ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰੁਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਛੋਹ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਰੀ-ਸੂਦਨ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ਜ ਸੋ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੌ ਯਾਗ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਯਜਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਸੂਯ, ਅਣਗਿਣਤ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰੇਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਜਣਮ ਸਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ: "ਹਾਏ! ਆਪਣੇ ਬੱਚੜੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਚਲੀ ਗਈ।" ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜੰਮੇ (ਦਵਿਜ), ਇਹ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ।