ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਸਨ, ਕੋਈ ਸੁੱਕੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਖਾਂਦੇ, ਕੋਈ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਸਭ ਸੰਯਮੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਹੋਏ, ਰਗਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਕਣਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਵਚਨਬੱਧ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਜਾਂ ਮੁੰਡਿਤ ਸਨ, ਛਾਲ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ। ਦਇਆ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਣਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤੇ ਪਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਾਡ ਵਿਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਛੱਡ ਕੇ ਆਓ। ਦੂਜੇ ਯੋਜਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਗਰ ਹੈ।” ਕਣਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਗਰ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਮਹਾਰਾਜ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਣੀ, ਜੰਗਲ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ, ਹੋਮ ਤੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਥਕ ਜਾਓਗੇ। ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ “ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ” ਆਖਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਯਕ-ਪੂੰਛ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਧਰਮ-ਪਰਾਏ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ, ਰਾਜ, ਨਗਰ ਤੇ ਤੀਰਥ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜੋ ਪੁਰੁਹੁਤ ਨੇ ਇਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਕਿਲਿਆਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਇੰਤਜ਼ਾਮਾਂ, ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਨਗਰ ਮਹਲਾਂ, ਕੋਠੀਆਂ, ਵਪਾਰਕ ਵਸਤਾਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਭਾ-ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਪਾਵਨ ਪਵਿਲੀਅਨ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਭ ਦਰਵਾਜੇ, ਤੋਰਨਾਂ, ਨਿਕਾਸ, ਬਾਗਾਂ, ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੁਖਰਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ, ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਿਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ। ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਵਿਦਵਾਨ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਭ ਦਾਨੀ, ਦਇਆਲੂ, ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਰੁਧ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਗਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਲੋਇਕ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ, ਧਨ-ਰੱਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਵਿਚਕਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਵ ਸਭਾ-ਸ਼ਾਲਾ। ਉਸ ਸਭਾ-ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਾਇਕ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ-ਵਿਦਵਾਨ, ਭਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸੁਣਦਾ, ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਕੁਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਣ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਾਡੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਰਾਣੀ ਬਣੇਂਗੀ, ਤੇ ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣੇਗਾ।” ਵਰਧਮਾਨਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਵਜਦੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਅੰਦਰ ਆਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਵਰਧਮਾਨਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਰਾਹੀਂ ਨਗਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਯੁਵਰਾਜ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪੌਲੋਮੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਯੰਤ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। “ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ। ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਲੀ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਟਕਦੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਭੁੱਖ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਛਾਲ ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਡੀ-ਚਮੜੀ ਹੋਏ, ਮਾਸ ਰਹਿਤ, ਉਭਰੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਨੇਤ੍ਰ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਲੰਬੇ ਦੰਦ, ਸੁੱਕੇ ਚਿਹਰੇ, ਟੁੱਟੇ ਸਿਰ, ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ—ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹੱਸ ਪਏ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ: “ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਪੂਜਨੀਯ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ: ‘ਨਗਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋਵੋ’—ਇਹੀ ਹੁਕਮ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਨਗਰ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਜਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ, ਉਸ ਲਈ ਨਗਰ ਦਾ ਕੀ ਕੰਮ?