ਕਨ੍ਵ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਧੀਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਪਾਵੇਂਗੀ। ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਧੀਏ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦushyanta ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ, ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ। ਜਦ ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖੇਂਗੀ, ਤੈਨੂੰ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤੇ, ਵੱਡੇ-ਚੋਟੇ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਲਈ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧੀਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜਾ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਪਾਬੰਦ ਹੈਂ, ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਵੀਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕਨ੍ਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਉਰਵ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ। ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਜੋ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਉਹ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ। ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਤੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਉਰਵ ਨੇ ਕਨ੍ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਹੇ ਮਹਾਂਤਪਸਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਵਿਦਿਆ ਅਧਿਐਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਕਨ੍ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਮਤਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ? ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਹਾਥੀ ਭਜਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਚੀਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜੰਗਲ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ। ਐਸੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਨ੍ਵ ਨੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ, "ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ, ਧੀਏ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਦੇਵਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਤੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ, ਹੇ ਸੁਚੇਤਨ ਵਾਲੀ।" ਫਿਰ ਕਨ੍ਵ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਲਿਲਾ ਦਾ ਪੌਤਾ ਹੈਂ। ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼: ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ; ਤੂੰ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕਨ੍ਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਲੈ ਚੱਲੋ। ਉਸਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਓ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ, ਮਾਨ, ਚਲਣ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ।" ਜਦ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ। ਕਨ੍ਵ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਕਨ੍ਵ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ? ਆਓ, ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਖਿਆ ਹੋਵੇ 'ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ', ਜਾਂ ਕੋਈ ਰੁੱਖੀ, ਝੂਠੀ, ਗਲਤ ਜਾਂ ਅਚਾਹੁੰਨੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਿਆ; ਇ enਕਨ੍ਵ ਵੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੰਸੂ ਲੁੜਕਾ ਬੈਠਾ।