ਜਦੋਂ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਤਿਕਾਰੀ ਕਣਵ, ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਜੇ ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਸਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।” ਪਤਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਚਲੋ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੇ ਅਤੁਟ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੋਭਾ, ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਸੀ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਦੈਵੀ ਢੋਲ ਵੱਜੇ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇਗਾ।” ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ, ਊਰਜਾ ਤੇ ਸੋਭਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਉਹ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਰਾਜਸੂਯ ਆਦਿ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਣਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਣਵ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਕਣਵ ਨੇ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਚਪਨ ਤੱਕ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਏ; ਮੁੰਡਾ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਡਿੱਠੇ ਵੱਡੇ ਹੱਡਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ—ਚੌੜਾ ਸੀਨਾ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਉਹ ਮੁੰਡਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜਲਦੀ ਵਧਣ ਲੱਗਾ; ਪਰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੁੰਡਾ ਕਣਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਵਣ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ—ਚੀਤੇ, ਸਿੰਘ, ਸੂਅਰ, ਭੈਸ, ਭਾਲੂ—ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਦੌੜਦਾ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਵੱਸਦੇ। ਫਿਰ, ਇਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਪਿਸਾਚ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ, ਦਿਤੀ ਦਾ ਇਕ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ, ਮੁੰਡਾ ਹੱਸਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਕੁਚਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰਣ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਉਹ ਦੈਤ, ਘੁੱਟਣਾਂ ਉੱਤੇ ਰਿਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ, ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਦੈਤ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਉਣੇ ਹੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕਣਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਕਣਵ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ—“ਇਹ ਸਾਰਵਦਮਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮੁੰਡਾ “ਸਾਰਵਦਮਨ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਉਹ ਦੁਖੀ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਨਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਵਾਲ ਖੁੱਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਉਮਰ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਣਵ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਧੀਏ, ਹੱਸਮੁਖੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੁਖਮਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ, ਧੀਏ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾ।” “ਜਦਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ, ਉਸਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ। ਜਦ ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਵੇਖੇਂਗੀ, ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਦੇਵਤੇ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਤੀਆਂ ਲਈ, ਮਿਲਾਪ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧੀਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜਾ।” “ਤੂੰ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇਵੀ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦ ਹੈਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਣਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਜੋ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰਵਦਮਨ, ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਚਲੇ।