ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਣਵਾ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਣਵਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਜ ਕੁਆਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ ਅਤੇ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਕੰਨ ਫੁੱਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਾਰ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਛਾਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ। ਆ, ਹੇ ਲਜਜਿਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਫਲ ਲੈਣ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਰੁਕੋ, ਉਹ ਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਢੇਪੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ—ਇਹੀ ਨਾਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਤਪਸੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਆਪਣੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦੰਡ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰੂਪ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੈਵ, ਅਰਸ਼, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਆ, ਅਤੇ ਅਸੁਰ। ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਪੈਸ਼ਾਚ ਵੀ ਹਨ। ਮਨੂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਛੇ ਵਿਆਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਿਆਹ ਵੀ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਦੋ ਅਧਰਮ ਹਨ। ਪੈਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵਿਆਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਿਆਹ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਜੇ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਪੁਰੁਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਸੁਣੋ। ਸੱਚ-ਸੱਚ ਕਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਂਗੀ: ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜੰਮੇਗਾ, ਉਹੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇਰਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਦੱਸ।" ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੀਤ ਵੈਦਿਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਵਿਆਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਵਣ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਦੂਬ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਘੀ, ਹਵਣ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਧਰਮ ਲਈ ਜੇ ਕੋਈ ਕਰੜੀ ਗੱਲ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ, ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਆਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਓ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੰਕੋਚ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਸੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਮੁਬਾਰਕ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਚੌਗੁਣੀ ਫੌਜ ਭੇਜਾਂਗਾ।" ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਲੰਗੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਗੂੰਗੇ, ਕੀਰਾਤ, ਕੁਬੜੇ, ਬੌਨੇ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਰਥੀ ਤੇ ਭੱਟ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ। ਸ਼ੰਖਾਂ ਤੇ ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਜਥਾ ਜੰਗਲ ਤੱਕ ਆਵੇਗਾ। ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।