ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਟਾਪੂ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਝਾਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਹਥੀਆਂ ਤੇ ਰੀਛ ਵੀ ਆ ਕੇ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਥੀਆਂ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਮਾਲਿਨੀ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਕੰਢੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਾਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਉਹ ਸਥਾਨ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਚੈਤਰਰਥ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਖਿਆ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕਣਵਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਫੌਜ—ਘੋੜੇ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, ਹਥੀ—ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਨੰਦਨ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਰਾਜ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਧੀਆ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਅਖੂਤ ਭੰਡਾਰ ਸੀ; ਆਸ਼੍ਰਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਾਂਗ, ਮਧੁ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਅਜਬ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਬਹਵ੍ਰਿੱਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਗੁੰਜ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਭਜਨ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਰੁੰਡ ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੁੰਜ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਠਕ, ਪੂਗਾ ਅਤੇ ਯਜਨੀਆ ਸਾਮਾਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਥਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਦੀ ਵਿਥੀ ਅਤੇ ਤਰਕ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੀਂ ਸਨ। ਵਿਭਿੰਨ ਤਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਥੀ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜੋ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ, ਸਥਾਪਨਾ, ਖੰਡਨ, ਅਤੇ ਨਿਸਕਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਵਿਆਕਰਨ, ਛੰਦ, ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜੋ ਪਦਾਰਥ, ਕਰਮ, ਗੁਣ, ਕਾਰਣ-ਫਲ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਚਾਰਿਆ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਅਟਲ, ਦੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਬੜੀ ਕਲਾਸ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪੂਜਾ ਦੇਖੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਪੋ-ਵਨ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਤਿ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ। ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਰਲੇ, ਸੁਹਣੇ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਵਚਨਬੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਖਾਲੀ ਪਾਇਆ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ, "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ?" ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁਵਾਰੀ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਪਸਵੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਬਾਹਰ ਆਈ। ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਯੋਗਯ ਅਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਅਤਿਥੀ ਆਇਆ ਸੀ। ਸੁੰਦਰਤਾ, ਨੌਜਵਾਨੀ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ—ਲੋਟਸ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਵੱਡਾ ਛਾਤੀ, ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ। ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮੋਢੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੇਰ-ਮੰਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਕੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੰਗਲ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋ?"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁਵਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਿਰਮਲ ਸਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਲਿਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।" "ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਣਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਫਲ ਲੈਣ ਗਏ ਹਨ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਲੋ।