ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਯਯਾਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਿਵੇਂ ਸੀ। ਆਉਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂ। ਪੁਰੂ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਪੁਰੂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪੌਸ਼ਟਿਆ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਪ੍ਰਵੀਰ, ਇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਰੌਦ੍ਰਾਸ਼ਵ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵੀਰ ਨੇ ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਪ੍ਰਵੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰਸੇਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੱਸਯੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕੰਵਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਮਨੱਸਯੂ ਨੇ ਸੌਵੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਸ਼ਕਤ, ਸੰਮਹਨ, ਅਤੇ ਵਾਗਮੀ—ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ। ਰੌਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਮਿਸਰਾਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਨਵਗਭਾਨੁ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਬਹੁਤ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬਹੁਤ ਉਤਪਾਦਕ, ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਚੇਯੁ, ਕਕਸ਼ਿਯੁ, ਕ੍ਰਿਕਨੇਯੁ, ਸਥੰਡਿਲੇਯੁ, ਵਨੇਯੁ, ਜਲੇਯੁ, ਤੇਜੇਯੁ, ਸਤ੍ਯੇਯੁ, ਧਰਮੇਯੁ, ਸਨਾਤੇਯੁ, ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਦੇਵਵਿਕ੍ਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਹੁਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ। ਰਿਚੇਯੁ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸੀ। ਅਨਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਤਿਨਾਰ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ ਹੋਏ। ਮਤਿਨਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਤੰਸੁ, ਮਹਾਨਤੀ, ਰਥੋ, ਅਤੇ ਦੁਰਯੁ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਸੁ ਨੇ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਮਕਾਇਆ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਤੰਸੁ ਤੋਂ ਇਲੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਲੀਨਾ ਨੇ ਰਥਾਂਤਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ—ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਸ਼ੂਰਭੀਮ, ਪ੍ਰਵਾਸੁ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਮਾਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਸੀ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖਿਆਤੀ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਰੂਸ਼ਾ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਪੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮਲੇਛਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਜਨਤਾ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਮਿਲावट ਸੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ, ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ। ਨਾਂ ਤਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਨਾਂ ਭੁੱਖ ਦਾ, ਨਾਂ ਰੋਗ ਦਾ। ਹਰ ਜਾਤਿ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਕੇ ਨਿਡਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ। ਬਰਸਾਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀ, ਫਸਲਾਂ ਸੁਆਦ ਭਰੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਆਪ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਅਤੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗਾ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ, ਧੀਰਜ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਉਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਚੌਪੱਖੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਗਦਾਂ, ਮੁਸਲਾਂ, ਅਤੇ ਬਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜੇ, ਤਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ-ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਨਾਏ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਤੇ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀਆਂ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਨ੍ਹਿਨਾਹਟ ਅਤੇ ਸੀਟੀਆਂ-ਤਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।