ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਨੇ ਪੂਛਿਆ, "ਪਿਆਰੇ, ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕੇ।" ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਲਈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਸਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਚਾਰ ਕੰਮ ਹਨ, ਜੋ ਜੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਡਰ ਅਤੇ ਖਤਰਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਅੱਗ ਦੀ ਯਜਨਾ 'ਚ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੌਨ 'ਚ ਅਹੰਕਾਰ, ਪਾਠ 'ਚ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਯਜਨਾ 'ਚ ਅਹੰਕਾਰ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ 'ਚ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। "ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ," "ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਕਰਾਂਗਾ," "ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ," "ਇਹ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ"—ਇਹ ਸਭ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇੱਥੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਘਰ-ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਧਰਮ-ਅਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਭਿਖਾਰੀ ਕਿਵੇਂ? ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ, ਜੋ ਸਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਜੀਵਨ 'ਚ ਕਈ ਤਜਰਬੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਖਰ ਸੁੱਦਾ, ਨਰਮ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਅਡੋਲ, ਚੋਖਾ, ਅਤੇ ਸਵ-ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮਕ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ, ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ, ਸਦਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਂਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਲੈਂਦਾ—ਇਹ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ, ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਜੰਗਲ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਆਚਰਨ 'ਚ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਿਖਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ, ਸਦਾ ਨੇਕ ਰਹਿੰਦਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਘਰ-ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਲਕਾ, ਘੱਟ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ—ਇਹ ਭਿਖਾਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਖਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਰਾਤ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਜੰਗਲ 'ਚ ਵਸਦਾ—ਉਹ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਦਸ ਪੂਰਵਜ, ਦਸ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਜੰਗਲ 'ਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਕਿੰਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਨ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਰੂਪ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਜੋ ਜੰਗਲ 'ਚ ਵੱਸਦਾ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ 'ਚ ਵੱਸਦਾ, ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜੰਗਲ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਪਿੱਛੇ ਹੈ?" ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਰਤਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ 'ਚ ਵੱਸਦਾ, ਪਿੰਡ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਘਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਲੰਗੋਟ ਪਹਿਨਦਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਲੰਗੋਟ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੋਲਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿੰਡ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਸਿਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਸਾਫ਼, ਨਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਸਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਸੋਭਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਕਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ? ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਤਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ ਘਟ ਚੁੱਕੇ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਨ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਵੈਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਸਰਵੋੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲਈ ਆਮ ਫਰਜ਼ ਹੈ: ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਰਤਾ ਛੱਡੋ; ਈਰਖਾ, ਧੋਖਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਪਖੰਡ, ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਵੀ ਛੱਡੋ; ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਸਦਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਘਰ-ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਰਾਹੀਂ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇ; ਦੱਸੋ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਅੱਠ ਗਲਾਸ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਲਈ ਸੋਲਾਂ, ਘਰ-ਵਾਲੇ ਲਈ ਬਤੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਅਸੀਮਿਤ ਭੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਇਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ, ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਸੂਰਜ-ਚੰਦ?" ਭਿਖਾਰੀ, ਜੋ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਿੰਡ 'ਚ ਵੱਸਦਾ, ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੋ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਨਾ ਪਾ ਕੇ, ਗਲਤ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ, ਜੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਤੋਂ ਡਰਦਾ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਸਰਵੋੱਚ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ; ਜੋ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ—ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧਤਾ, ਧਿਆਨ, ਉੱਚਤਾ ਹੈ। "ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ, ਕਿਸ ਨੇ ਭੇਜਿਆ, ਰਾਜਾ? ਨੌਜਵਾਨ, ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦਾਰ—ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਕਿਹੜੇ ਦਿਸਾ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਤੇਰਾ ਰਾਜ-ਸਥਾਨ ਹੈ?" "ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚੁਣਿਆ ਰਸਤਾ ਖੱਡ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗੋ—ਜੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕ ਹਨ, ਰਾਜਾ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ 'ਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਖੇਤ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿੰਨੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਤਨੀ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਵਰਗ 'ਚ ਹਨ—ਇਹ ਜਾਣੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ।" "ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗੋ—ਜੋ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹਨ ਸਵਰਗ 'ਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ 'ਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ, ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਦਰਯੋਗ, ਗੁਣਵਾਨ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੱਲਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ, ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।