ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਜਲ ਲੈਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ।" ਫਿਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸਹੈਲੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ—ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਪਤੀ ਬਣੋ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾ ਗਈ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਧੀ, ਸੁਖੀ ਰਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੁਲ ਦੀ ਨਾਰੀ, ਪਤਿਤ, ਵਹੁਟੀ, ਨੀਚ, ਭਿਖਾਰੀ ਜਾਂ ਬੀਮਾਰ—ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਵੰਸ਼ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੋ। ਚਾਰ ਵਰਣ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਹੱਥ ਫੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਣਾ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕ ਸਾਧੂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ?" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧੀ ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਸੱਪ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਿਵੇਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੱਪ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲੋਂ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ?" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਇੱਕ ਸੱਪ ਸਿਰਫ ਇਕ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਇਕ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁੱਸ ਜਾਵੇ, ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਪਲ ਠਹਿਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਦਿਓ। ਦਾਈ, ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੌਕਰਨੀਂ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ।" ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਧਰਮ ਪਿਆਰਾ, ਦੂਜਾ ਸਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਕਚ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਯਯਾਤੀ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਾਂ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ, ਇਹ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗੇ।" ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਦੇ ਹੋ, ਸੁਣੋ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਓ ਤੇ ਅਤੁੱਲ ਸੁਖ ਪਾਓ।" "ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਉਣਾ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹੇ, ਪਰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਨਾ ਛੂਹੋ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਉੱਚਕੁਲ ਦੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਲਈ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵਸਾਇਆ। ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੁਣੀਆਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਆਦਰ, ਕਪੜਾ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨੀ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਕਈ ਸਾਲ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਖੇਡਦੀਆਂ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਤੂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਸੁਚੱਜੀ, ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਟਹਿਣਾ ਫੜ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਰਦੇ, ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿੱਚ, ਦੁਖ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁੱਖੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੱਚਾ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਫਿਰ ਬੋਲ ਪਈ...