ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜੋ ਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਵਯਾਨੀ ਜੋ ਚਾਹੇ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਲਈ ਬੁਲਾਏ, ਤਾਂ ਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਤੇ ਨਾ ਦੇਵਯਾਨੀ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਤੋਂ ਪਲਕੀ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਕ ਹੋਵਾਂਗੀ। ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲਾਂਗੀ।" ਪਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ ਜੋ ਸਤਕਾਰਤ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; praise ਵਾਲੇ ਦੀ ਧੀ ਕਿਵੇਂ ਦਾਸੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਉਥੇ ਚੱਲਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦਾਸੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਪਿਤਾ। ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਦਿਆ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗਿਆਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਡੀ ਹੈ।" ਪਿਤਾ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਗਈ। ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਮੀਠੇ ਰਸ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ, ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ, ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨ ਖਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਚਬਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਲੱਭਣ ਆਇਆ, ਉਹ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਜਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। ਦੇਵਯਾਨੀ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਵੱਖਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਮਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਯਯਾਤੀ ਆਇਆ, ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਲਜਜਤ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੱਥਾ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਕੁਆਰੀਆਂ ਹਨ; ਸੁੰਦਰੋ, ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰਯ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਤੇ ਦਾਸੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਆਸਚਰਜ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਕਿਨਾਰੀ—ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਦੇ ਅਜਿਹੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।" ਸਉਣ-ਅੱਖਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਇਹ ਅਸੁਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਯਯਾਤੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਕਿਸੇ ਵਿਘਨ ਜਾਂ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਹ ਇਥੇ ਦਾਸੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇਹਦੇ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਇਥੇ ਦਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" ਉਹ ਆਖਦਾ, "ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣੀ—ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਹੈ!" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰੋ।" ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਲਗਦਾ, "ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦੇ ਹੋ; ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ, ਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ?" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਵੇਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯਯਾਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋ? ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਆਏ ਹੋ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ?" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਵਾਲ ਕਰ ਲਏ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ—ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਪਤੀ ਬਣ।" ਯਯਾਤੀ, ਅਸੁਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਾਣ ਲੈ, ਉਸ਼ਨਾਸ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਆਹਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਆਖਦਾ, "ਪਰਾਇਆ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਰੀ, ਪਤਿਤ, ਪੂਤ, ਨੀਚ, ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਮੰਨੀਆਂ ਹਨ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਆਖਦੀ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੇ ਰਾਜ-ਪਦ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ। ਨਾਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਚਾਹੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" "ਚਾਰ ਵਰਗ, ਸੁੰਦਰੋ, ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ; ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਰਮ-ਧਰਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਹਥ ਫੜਨ ਦੀ ਰੀਤ, ਨਾਹੁਸ਼ ਵੰਸ਼ੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਹਥ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।" "ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਥ ਨੂੰ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਤੂੰ, ਰਿਸ਼ੀ, ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ?" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਡਰਾਉਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਯਾਨੀ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਯਯਾਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ, ਵਿਦਿਆ, ਵੰਸ਼, ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੋੜ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ।