ਮੈਂ, ਪਿਆਰੇ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਰਕ ਵੀ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਵਿਹਾਰ ਚੇਲੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਨੇਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਸੇਵਕ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਆਪਣਾ ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਿਲੇ-ਝਲੇ ਵਿਹਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੂੰ ਮੰਦ-ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕ ਹਨ; ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ, ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ, ਮੰਦ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਧਨਵਾਨ ਪਰ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਏ—ਉਹ ਕੇਵਲ ਜਨਮ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਆਚਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਧਨ, ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤਿਆਗਿਆ ਵਿਹਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇਕ ਲੋਕ ਐਸਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦ-ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ ਮੰਦੇ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚੁਭਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੇਨਸੀਬ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਮੌਤ ਬਿਹਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਮਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਬੇਇੱਜਤੀ ਸਹੇੜਦਾ ਹੈ। ਕਠੋਰ ਬੋਲ, ਜਦੋਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ। ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਕੱਟ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਜਲਣ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੀਰ ਦੀ ਚੋਟ ਜਾਂ ਕੁਹਾੜੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕੱਟ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਦੀ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ—ਬੋਲ ਦੀ ਜਖਮ ਨਹੀਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਰਿਗੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ, ਅਧਰਮ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਕਰਤਾ ਦੇ ਮੂਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਪੌਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ, ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧਾ ਭੋਜਨ ਪੇਟ ਵਿਚ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਚਾ, ਜੋ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ, ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਨਿਰਪਾਪ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ? ਮੇਰੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਕਈ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਵਤੀਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਉੱਚ-ਮਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੂਏ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਜ ਕੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਬਿਨਾ-ਕਸੂਰ ਮੌਤ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ, ਜਾਣ ਲਵੋ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ, ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁਕਾਰਾਂ, ਜੇਕਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੰਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਦੈਤ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਜਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਭਾਰਗਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਨਾ ਅਧਰਮ ਜਾਂ ਝੂਠ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਭਾਰਗਵ, ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਅਸੁਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਓ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੋ! ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹਾਨੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਮਨਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਹੈ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਵੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਹਾਥੀ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਘੋੜੇ—ਭਾਰਗਵ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਦੈਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਵੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਮਨ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇ" ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਭਾਰਗਵ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਇਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੇ। ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਮਨਾਓ।" "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ। ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਭਾਵੇਂ ਔਖੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਸਮੇਤ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜਿਥੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣ, ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।" "ਚੁਪੜ, ਉਠ ਤੇ ਜਲਦੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਲੈ ਆ; ਦੇਵਯਾਨੀ ਜੋ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਲਈ, ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਲਈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਚੁਪੜ ਉਥੇ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਉਠ, ਸੁਭਾਵਕ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆ।