ਜਦੋਂ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਰਥੀ ਹੈ—ਸਿਰਫ ਰੱਸਾ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹੋਂ ਹੀ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਮਾਫੀ ਦੇ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਚਚੀ ਚਮੜੀ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਰਦ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ—ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਯਗ੍ਯ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਨ, ਯਗ੍ਯ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ—all ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਜਿੱਥੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਯਗ੍ਯ, ਤਪ, ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਤਪੱਸਵੀ, ਨਾ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਯਗ੍ਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ—ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਪੁੱਤਰ, ਨੌਕਰ, ਮਿੱਤਰ, ਭਰਾ, ਪਤਨੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ—all ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਨਾਬਾਲਗ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ, ਜੋ ਅਜੇ ਸਮਝਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਵੈਰ ਪਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮੈਨੂੰ, ਪਿਆਰੀ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਥੋਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਅਸਲ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਚੇਲੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ—ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਜੇ ਆਪਣਾ ਢੰਗ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਫਲਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਚਰਨ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਚੰਗਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਐਸੇ ਕੁਟਿਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਚਰਨ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਸਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ, ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਮਾੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਦੌਲਤਮੰਦ ਆਉਟਕਾਸਟ—ਉਹ ਸਿਰਫ ਜਨਮ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਆਉਟਕਾਸਟ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ, ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਆਉਟਕਾਸਟਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਐਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਮੰਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਵੈਰ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਤੌਹੀਨ ਸਹਿ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਜਦੋਂ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈ ਚੋਟ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ। ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਜਾਂ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਨਵੀਂ ਚੋਟ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਦੀ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ—ਬਚਨ ਦੀ ਚੋਟ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਰਗੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ। ਕਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਧਰਮ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਕਰਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵਲੋਂ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਚ, ਜੋ ਅੰਗੀਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸਯੰਮੀ, ਧੀਰਜੀ, ਨਿਸ਼ਪਾਪ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਤੌਹੀਨ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਤਿਆਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। "ਜੋ ਨਾ-ਹੱਕੀ ਮੌਤ ਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਘਾਟ—ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ। ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਗੁੱਸੇ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਿਨਾ ਉਸਦੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ; ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। "ਜੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕ ਪਾਵਾਂ, ਜੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਾੜਾ ਅੰਤ ਵੇਖਾਂਗਾ। ਹਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ।" ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਅਧਰਮ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਝੂਠ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੋਵੇਂ ਹਨ; ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਹਿਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। "ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਜਾਓ, ਹੇ ਅਸੁਰੋ! ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਮਨਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹਾਂ।