ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ — ਜੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ — ਦੁਬਾਰਾ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਜਦ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਲਾਲਚ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ, ਇੰਦਰ — ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ — ਸਮੇਂ ਤੇ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਣਉਮਰ ਵਿੱਚ ਛੁਹੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਵੈਸ਼ ਨੇ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤ ਜੋਤੇ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਗਾਂ ਪਲ੍ਹੇ ਲਗਾਈਆਂ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਝੱਗ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦੋਹਿਆ, ਨਾਂ ਹੀ ਵਪਾਰੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਇਆ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰ ਮੰਨਿਆ। ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਧਰਮ ਕਦੇ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਾਂਆਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਜਣੇ, ਔਰਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈਆਂ, ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਅਸੁਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੈਤ, ਜੋ ਅਦਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾਏ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਊਠਾਂ, ਭੈਂਸਾਂ, ਮਾਸਖੌਰ ਜੀਵਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਡਿਟੀ ਅਤੇ ਦਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਇਥੇ ਆਏ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਹੰਕਾਰੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ — ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਸੁਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਡਰ ਤੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਈ। ਨਾ ਕੋਈ ਜੀਵ, ਨਾ ਨਾਗ, ਨਾ ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਹ ਭਾਰ ਸਹਿ ਸਕੇ। ਧਰਤੀ ਨੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਅਜਨਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ੍ਰਿਜਨਹਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੰਮ, ਜੋ ਆਦਿ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਵੈੰਭੂ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰਚਨਹਾਰ, ਮਹਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਧਰਤੀਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਲਗਾਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੋ; ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਓ।” ਇੰਝ ਹੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਾਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਵੈਕੁੰਠ-ਵਾਸੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਸੰਘਾਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਖੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਕਮਲ ਉਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ।