ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗ ਪਈ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦਾ ਵੀਰਯ ਅਚਾਨਕ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵੀਰਯ ਨਿਕਲਿਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਮੇਰਾ ਵੀਰਯ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਗੂਠੀ ਨਾਲ ਉਸ ਚਿੱਟੇ ਵੀਰਯ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀਰਯ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਸਮਾਂ ਫੋਕਟ ਨਾ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੀਰਯ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੀਰਯ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਤਿਆਰ ਸੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਖਮ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਖੀ ਜੀਵ, ਇਹ ਵੀਰਯ ਮੇਰੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ।" ਬਾਜ਼ ਨੇ ਉਹ ਵੀਰਯ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੰਛੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਚੁੰਚਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀਰਯ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਮਛਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਤੈਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੀਰਯ, ਜੋ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਚੁੰਚ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ, ਉਸ ਮਛਲੀ-ਰੂਪ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੇ, ਜੋ ਮਛਲੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਵੀਰਯ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਛੀਰੇ ਨੇ ਉਸ ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਮਛਲੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ, ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਕਲੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਛੀਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਛਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮੇ ਹਨ।" ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਜਾ ਉਪਰਿਚਰ ਵਾਸੁ ਨੇ ਮੁੰਡਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਤਸਿਆ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪਿਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੂਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸ਼ਰਤ ਮੁਤਾਬਕ, "ਤੂੰ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮੇਂਗੀ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ," ਉਹ ਮਛੀਰੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਆਪਣਾ ਮਛਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਅਪਸਰਾ ਬਣ ਕੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਛਲੀ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮਛਲੀ ਵਰਗੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਾਸਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੁੜੀ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਕੁੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਮਛੀਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ-ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮਛਲੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਅਤੇ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਹ ਸਿੱਧਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਵਾਸਵਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਚਾਹਣ ਲੱਗੇ। ਆਪਣੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹ ਨੌਕਾ ਕੌਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਇਹ ਨੌਕਾ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮਛੀਰੇ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਵਾਸਵੀ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੂੰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ, ਨੌਕਾ ਚਲਾ। ਕਿਰਾਏ ਲਈ ਅੱਧਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਦਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਲੈ ਲੈ।" ਮਤ੍ਸਯਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ," ਅਤੇ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਨੂੰ ਲੋਕ ਮਤ੍ਸਯਗੰਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਮਛੀਰੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਮੈਂ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਹੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ।" "ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਸੁਣ: ਪਿਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਨਾਮਕ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੋਜਾਤ ਧੀ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਅਚੋਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਝੀਲ ਅਚੋਦਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।" "ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਾਸੁ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਅਪਸਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਰਥ ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ; ਮਨ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।" "ਦੂਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਡਿੱਗਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਵੇਖੇ।" "ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧੂੜ ਦੇ ਰੇਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ, ਅਸਪਸ਼ਟ, ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗ ਨਾਲ ਅੰਗ ਜੋੜੇ ਹੋਏ।" "ਮੂੰਹ ਦੇ ਬਲ ਡਿੱਗਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਬੇਬਸੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਤਾ!' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਭੈ ਨਾ ਕਰ,' ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।" "ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਗਵਾ ਬੈਠੀ ਹੈਂ।