ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ, ਮਹਾਭਾਰਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਸਿਖਾਇਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਨੇਮਜੇਯਾ ਦੇ ਸਪ-ਯਜਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਜੋ ਪਾਰਾਸ਼ਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਕਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪਰਦਾਦਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵਧਾਇਆ, ਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਵੇਦ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਨਾਂ ਤ ਪਾਪੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਨਾਂ ਵਿਦਿਆ, ਨਾਂ ਵਰਤ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ, ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਕਵੀ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਹੀ ਪਾਂਡੂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਵੰਸ਼ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਨਾਮੀ ਚਹੁੰ-ਚੁਫੇਰ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਜਨੇਮਜੇਯਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਜਨੇਮਜੇਯਾ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗੂੰ, ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਜਾਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਸਭਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਜਨੇਮਜੇਯਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘਯਾ ਅਤੇ ਇਕ ਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਰਦਾਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇਸ ਯੋਗ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਭ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਨੇਮਜੇਯਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਰਬਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ: “ਤੁਸੀਂ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦਰਸ਼ੀ ਹੋ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਾਂ। ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ, ਜੋ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?” “ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਬਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਫੜ ਲਏ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਾ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ, ਜੋ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: “ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਭਾਜਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।” ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ, ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। “ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਵੇਂ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੂਏ ਦੇ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਭਾਜਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹੋਈ। ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆਈ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੀਰੋ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਤਾਕਤ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਸੀ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਬਲ ਪੁੱਤਰ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਨਿਕਾਲਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਵੀਰ, ਭੀਮ, ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਭੇੜੀਏ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਚਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਭੀਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮ ਜਾਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੀਮਸੇਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਦੇ, ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਸਵਾਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਮਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮਹਾਭਾਰਤ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧ, ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਰਾਜਾ ਜਨੇਮਜੇਯਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।