ਜਦੋਂ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੀ ਨਾਗ-ਯਜਨਾ ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਟਕਸ਼ਕ, ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ। ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਸਭ ਜਗਿਆਸੂ ਹੋਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟਕਸ਼ਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ? ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਟਕਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਡਰ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, “ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!” ਟਕਸ਼ਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੀ ਮੰਗ ‘ਤੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਯਜਨਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਵੇ, ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲੇ, ਆਸਤੀਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।” ਜਦੋਂ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਮਿਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਲਾਸ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ, ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਤੁਰੰਤ ਰੁਕ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਉਹ ਯਜਨਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸਭ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਧਨ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਸਤੀਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਅੰਤਿਮ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਇਓ, ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ।” ਆਸਤੀਕ ਨੇ “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ” ਕਹਿ ਕੇ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਨਾਗ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਆਸਤੀਕ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।” ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ?” ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ, ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਧਰਮਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਣਜੇ।” ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਸਿਤ, ਆਰਤਿਮੰਤ ਅਤੇ ਸੁਨੀਥ ਦਾ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਸਮਰਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਭੈ ਰਹੇ। “ਹੇ ਨਾਗੋ, ਜੋ ਜਰਤਕਾਰੂ ਅਤੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨਾਗ-ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਉਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉ।” “ਹੇ ਨਾਗ, ਵਾਪਸ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਆਸਤੀਕ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਰੱਖ।” ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਗ ਆਸਤੀਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੁੜੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ‘ਚ ਵੰਡ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੈ ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੇਹੀ ਵਾਪਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾਗਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸਤੀਕ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਦੱਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਡੁੰਡੁਭਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਇਹ ਧਰਮਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਹੇ ਸੂਤ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪੁੱਛਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ। ਜੋ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰਚੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਣਾਓ।” ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਨਾਗ-ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਉੱਭਰੀਆਂ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜੁਬਾਨੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਥੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ; ਪਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਮਹਾਨ, ਅਦਭੁਤ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਯਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਵੈਪਾਇਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਉਹ ਕਥਾ ਉਥੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਕਥਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਥਾ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਓ।