ਜਦੋਂ ਪਰੀਖਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸर्प-ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਦਾਲਕ, ਪ੍ਰਮਾਤਕ, ਸ਼੍ਵֵਤਕੇਤੁ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਇਸ਼ਟ ਵਿੱਚ ਅਸੀਤ, ਦੇਵਲ, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ, ਆਤਰੇਯ, ਕੁੰਦਾ-ਜਠਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਲਘਾਟ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਵਤਸਯ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵ, ਜੋ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਨ, ਕੋਹਲ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ, ਮੌਦਗਲਯ ਅਤੇ ਸਮਸੌਰਭਾ ਆਦਿ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰੀਖਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਯਾਜਕ ਮਹਾਨ ਸਪ-ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ ਉੱਥੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ। ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਮੱਜਾ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਨ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਗੰਧ ਫੈਲ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ, ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੜਕ ਕੇ ਸੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਇਹ ਯਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਤਕਸ਼ਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਤਕਸ਼ਕ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਿਰਭਯ ਰਹਿ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਯਜਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਤਕਸ਼ਕ ਸੁਖੀ ਹੋਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੁਝ ਹੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਭਾਰੀ ਵਿਯੋਗ ਛਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ, ਦਿਲ ਚੀਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੀ ਇਹ ਯਜਨਾ ਸਾਡੇ ਨਾਸ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।" "ਭੈਣ, ਹੁਣ ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਬਚਾ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸਤਿਕਾ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸ ਯਜਨਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਬਾਤ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਤਿਕਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਖ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਏ।" ਫਿਰ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਸੱਪ-ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਰ।" ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਾਂ, ਦੱਸ, ਮੇਰੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਸੱਪ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਈ। "ਕਦਰੂ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਸੁਣ। ਉਚੈਸ਼੍ਰਵਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਨਤਾ ਲਈ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਏ। ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਪਵਨ-ਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸੜ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ ਤੇ ਯਮਲੋਕ ਚਲੇ ਜਾਵੋਗੇ।" "ਜਦੋਂ ਕਦਰੂ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਵਾਸੁਕੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ—ਆਖਰ ਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ?" "ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਰਤਕਾਰੁ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਅਮਰ ਹੋਵਾਂ। ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਦਿਤਾ ਸੀ—ਹੁਣ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ, ਪੁੱਤਰ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸਤਿਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। "ਵਾਸੁਕੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਾਵੇ। ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਕਦੇ ਝੂਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਸਤਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।