ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਜਿੰਨੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਸੱਪ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਅੱਗ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਇੰਝ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਏ ਸੱਪ ਉਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਸੱਪ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਸਤ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਕਈ ਉੱਚੇ-ਲੰਮੇ, ਕਈ ਛੋਟੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ, ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕੁਝ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਪੰਡਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਸੱਪ-ਯਜ਼੍ਨਾ ਕਰਵਾਈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ? ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਸੱਪ-ਯਜ਼੍ਨਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਪਿਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਯਜ਼੍ਨਾ ਦੇ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੋਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਦਭਾਰਗਵ ਸੀ, ਜੋ ਚਯਵਨ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਸੀ। ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਤਸ ਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਾਰੰਗਰਵ ਸੀ, ਅਧਵਰਯੁ ਪਿੰਗਲ ਸੀ। ਵਿਆਸ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂਬਰ ਸੀ; ਉੱਡਾਲਕ, ਪ੍ਰਮਾਤਕ, ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੁ ਤੇ ਪਿੰਗਲ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਅਸੀਤ, ਦੇਵਲ, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਕੁੰਦਾ-ਜਠਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਲਘਟ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵਤੱਸਯ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵ, ਜੋ ਪਾਠ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ; ਕੋਹਲ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ, ਮੌਦਗਲਯ ਤੇ ਸਮਸੌਰਭ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਪਰੀਖ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਜ਼੍ਨਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਜਦ ਯਜ਼੍ਨਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੱਪ ਉਥੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਤੇ ਮੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਪਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਗੰਧ ਵਗਣ ਲੱਗੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਟੱਲ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜੀ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਗਏ। ਪਰ ਤੱਖ਼ਸ਼ਕ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਯਜ਼੍ਨਾ ਕਰਵਾਈ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਤੱਖ਼ਸ਼ਕ, ਜੋ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਉਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੱਖ਼ਸ਼ਕ, ਇਥੇ ਤੇਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਉਸ ਯਜ਼੍ਨਾ ਤੋਂ।" "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ।" ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਤੱਖ਼ਸ਼ਕ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਵਾਸੁਕੀ, ਹੁਣ ਕੁਝ ਹੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਾਸੁਕੀ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਭਿਆਨਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਭੈਣ, ਮੈਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਅੱਖੀਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਵੇਂ ਚੀਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗਾ। ਪਰੀਖ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਜ਼੍ਨਾ ਸਾਡੇ ਨਾਸ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਭੈਣ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾ। ਆਸਤੀਕ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਯਜ਼੍ਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕੇਗਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਭੈਣ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਡੇਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਆਖ ਕਿ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇ।" ਫਿਰ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸੱਪ-ਕੁਲ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ—ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਰ।" ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ, ਸੱਪ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। "ਕਦਰੂ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਸੁਣ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕਹਿਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਆਇਆ। ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਨਤਾ ਲਈ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਣ। ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੀ ਯਜ਼੍ਨਾ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਪਵਨ-ਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੇ; ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਮਰ ਕੇ ਪਿਤਰ-ਲੋਕ ਚਲੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖ ਨੇ, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਆਖਿਆ, 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,' ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ, ਜਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਪ-ਯਜ਼੍ਨਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਘੜੀ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸ-ਕਥਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਆਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।