ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਧਰਮੀ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਭਿ-ਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਸ ਹਾਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣਕੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਤੂੰ ਉਤੰਕ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਫਿਰ, ਕਿਸ ਨੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਜੋ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ, ਜੋ ਤਕਸ਼ਕ ਦੇ ਡੰਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਆਹ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੀ? ਉਹੀ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਦੇ ਡੰਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨੀਚ ਤਕਸ਼ਕ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਜੇਕਰ ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਡੰਸਿਆ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦੇਵੇ—” “ਤਾਂ ਤਕਸ਼ਕ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।” ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। “ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਵੇਖੀ? ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰਾਂਗਾ।” ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਟਹਿਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਨਾ ਤਾਂ ਤਕਸ਼ਕ, ਨਾ ਹੀ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਦਰੱਖਤ ਸਮੇਤ, ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ (ਕਸ਼ਯਪ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਬਚ ਗਿਆ; ਅਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਆਏ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਤਕਸ਼ਕ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਰ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਉਠਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੰਮੇ-ਲੰਮੇ, ਗਰਮ ਸਾਹ ਲਏ, ਅਤੇ ਰੋਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜਾ, ਪੀੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਓਬਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਜਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਬੋਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਕਸ਼ਕ, ਉਹ ਮੰਦ, ਹੁਣ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਪਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” “ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਸੀ ਜੇ ਰਾਜਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਬਚ ਜਾਂਦਾ?” “ਪਰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਜੇਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਤੰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਸੱਪ-ਯਗ੍ਯ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: “ਉਹ ਮੰਦ ਤਕਸ਼ਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ...” “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਾਂ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਸੱਪ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ? ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਮੰਦ ਸੱਪ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਰਪ-ਸੱਤ੍ਰ’ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਯਗ੍ਯ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਕਰਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ-ਮੁਨੀ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਤਕਸ਼ਕ ਅੱਗ ਦੀ ਜੁਬਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਉਹ ਯਗ੍ਯ ਕਰਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ।” ਫਿਰ, ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਯਗ੍ਯ-ਸਥਲ ਦੀ ਮਾਪੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਵਿਅੰਜਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਸੀ, ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਈ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਯਗ੍ਯ-ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਰਪ-ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਇਹ ਸੀ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜ ਜੋ ਸਰਪ-ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।