ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਜਲਦੀ-ਨਾਲ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇੰਨਾ ਜਲਦੀ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੇ ਕੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇरਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ?" ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿੱਥੇ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਸਾਂਪ ਵਲੋਂ ਸਾੜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਜੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਂਪ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਫਿਰੋਂ ਕਿਉਂ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਹੀ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੀ ਅਚੰਭਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਡੱਸਿਆ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆ-ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਲਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, "ਆਖ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ?" ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਆਖ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਉਥੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਿੰਨਾ ਧਨ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਮੁੜ ਜਾ।" ਸਰਪ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਤੋਂ ਮਨ ਚਾਹਿਆ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਵਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਹਲ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਹਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਸ ਹਾਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤੰਕਾ ਲਈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਅਚੰਭਤ ਘਟਨਾ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਰਾਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕੌਣ ਦੱਸਿਆ?" "ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਦੇ ਡੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਜ਼ਹਰ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਨੀਚ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇ ਮੈਂ ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਡੱਸਿਆ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦੇਵੇ..." "ਤਾਂ ਤਖ਼ਸ਼ਕ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਹਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। "ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿਆਂਗਾ; ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸਰਪ-ਪਤੀ ਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਵੇਖੀ? ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਵਾਂ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਸੁਣੀ ਤੇ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਸਰਪ-ਪਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।" ਇੱਕ ਆਦਮੀ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਸੁੱਕੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਨਾ ਤਾਂ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਰੁੱਖ ਸਮੇਤ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਅਗਲਾ ਜੋ ਢੰਗ ਬਣਦਾ, ਉਹ ਅਪਣਾਓ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂਂ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਕੰਵਲ-ਨੈਣ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੰਮੇ ਤੇ ਗਰਮ ਆਹਾਂ ਭਰੀਆਂ, ਤੇ ਰੋ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜਾ, ਪੀੜ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਹੰਝੂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ। ਫਿਰ, ਜਲ-ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਬੋਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤਖ਼ਸ਼ਕ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਸ੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ।" "ਉਸ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ; ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ।" "ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਸੀ ਜੇ ਰਾਜਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਬਚ ਜਾਂਦਾ?" "ਪਰ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜੈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।" "ਉਤੰਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅੰਤਿ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਤਖ਼ਸ਼ਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ...