ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਜਿਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਬੇਅੰਤ ਸੀ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਸੁਆਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਵਰਗ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਕਿੰਝ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਮੰਨਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੀ ਚਲਾਂਗਾ, ਕਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ।" ਤਦ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਤੁਾਡੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਨ; ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਏ।" ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ, ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਪੂਰਨ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਸਭ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਤੇ ਡਿੱਗਾ-ਠਾਠ ਸੀ; ਉਹ ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਲਾਚਾਰਾਂ, ਪੀੜਤਾਂ ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਮਾਨੋ ਦੂਜਾ ਸੋਮ; ਧਨ-ਧਾਨ, ਤਾਕਤ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਰਦਵਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ; ਤੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਕੌਰਵ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਜਨਮਿਆ—ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ—ਰਾਜਧਰਮ ਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਡਿੱਗਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਤੇ ਛੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਿਆ; ਇਹ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਆਈ। ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਧਰਮ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। "ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਹਕੀਕਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਰਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਦੱਸਿਆ। "ਉਹ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਬਾਹੁਬਲੀ ਪਾਂਡੂ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ; ਜਦ ਤੱਕ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦੌੜਿਆ। ਪੈਦਲ, ਤਲਵਾਰ ਕਮਰ ਤੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਠ ਸਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਥੱਕਿਆ, ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਭੁੱਖਾ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੌਨ ਵਰਤ ਵਿਚ ਸੀ, ਪਰ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੌਨ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਨ ਵਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਪਰ ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਨਾ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਠੀਕ ਸੀ ਜਾਂ ਗਲਤ; ਉਹ ਵੈਸਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਲਿਆਏ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਰੱਖਿਆ, ਮੁੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਅਤੁਟ ਤਾਕਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਨੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੁਣੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਮੌਨ ਵਰਤ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਨਾਲ ਉਤਪੀੜਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਹੜਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਢੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਗਲਕਾਮੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਲੋਭ-ਰਹਿਤ, ਨਾਹ ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨਾਹ ਈਰਖਾਲੂ, ਬੁੱਢਾ, ਮੌਨ ਵਰਤ ਵਾਲਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ—ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗਲਤ ਕੀਤਾ।