ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਖਾਓ।" ਇਹ ਫਲ ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਫਲ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਪਰ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਬਾਤ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹੀ ਫਲ ਖਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੀੜਾ ਨਿਕਲਿਆ—ਛੋਟਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਕੀੜਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।" ਪਰ ਤਪਸਵੀ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੀੜਾ ਮੈਨੂੰ ਡੰਸੇਗਾ; ਇਹੀ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਇਹੀ ਘਟਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਮੰਤਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਕੀੜਾ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕੀੜਾ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਹੱਸਿਆ, ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੁਫਕਾਰਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡੰਸ ਲਿਆ। ਜਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਰੋ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਹ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਸੱਪ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਕੌਮਲੋਟਸ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਓਲਿਆ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਛੱਡ ਗਏ; ਉਹ ਘਰ ਇਉਂ ਡਿੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵੱਜੀ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਫ਼-ਚਿੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਰਵਾਏ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਲੇ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦਾਦਾ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁਵਰਨਵਰਮਾ ਕਾਸ਼ੀਵਾਲ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਦੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗ ਸਕਣ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਰੀ ਵੱਲ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ। ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਾ ਖਿੜਦੇ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਸੀ। ਵਪੁਸ਼ਠਮਾ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮਾ ਨੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਸੁੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਿਚ ਉਲਟੇ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਨਲ ਦੀ ਜੜੀ ਨਾਲ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੂਹਾ, ਜੋ ਬਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਜੜੀ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਰਖੇ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੇ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਬਚਾਵ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਰਤਕਾਰੂ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਨਲ ਦੀ ਜੜੀ ਨਾਲ ਲਟਕੇ ਹੋ, ਤੇ ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੜੀ ਉੱਤੇ ਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੂਹਾ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਇਹ ਇਕੋ ਜੜੀ ਵੀ ਹੁਣ ਚੂਹਾ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਜਦ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਹ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਖੱਡ ਵਿਚ ਲੁੱਟ ਪਵੋਗੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਝ ਉਲਟੇ ਲਟਕਦੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਗ ਉੱਠ ਆਇਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤਪ ਦੇ ਚੌਥੇ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੋ। ਜਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬਚ ਜਾਓ—ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਪੁਰਖੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈਂ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵੇਂਗਾ? ਇਹ ਤਾਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵੀ, ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਤਪ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਾਂ।" "ਸਾਡੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੰਤਾਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ—ਤੂੰ, ਜੋ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਅਸੀਂ, ਤੇਰੇ ਪੁਰਖੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਪਛਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।" "ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਸੁਣ: ਸਾਨੂੰ ਯਾਯਾਵਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਖ਼ਤ ਤਪਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਤਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਕੋਈ ਵੰਸ਼ਜ ਨਹੀਂ।" "ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ਜ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ; ਬਦਨਸੀਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਨਸੀਬ, ਓਹੀ ਇਕਲਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਵਾਲਾ।" "ਉਸਦੇ ਤਪ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਾਂ; ਉਸਨੇ ਨ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ।