ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਇਲਾਪਤ੍ਰਾ ਨਾਮਕ ਸੱਪ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਬਾਤ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ। ਪਰ, ਜੇ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਮੁੜ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਰਾਜਾ (ਜਨਮੇਜਯ) ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਡਰ ਉੱਠਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਢਾਢਸ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਡਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੀ ਭਾਗ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਹੜਾ ਪਿਓ, ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ ਮਿਲਣ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇਗਾ? ਕੇਵਲ ਕਦਰੂ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕੀਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਦਰੂ ਨੂੰ ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ’ ਆਖ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਨ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ। ਜੋ ਸੱਪ ਛੋਟੇ, ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣਗੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਰਨਗੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜਦ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਤਪੱਸਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਸਯਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਯਜਨ ਰੁਕਵਾ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਧਰਮੀ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ, ਵੱਡੇ ਤਪ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣੇਗਾ—ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇਗਾ? ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ, ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਸ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਨਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ। ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ’—ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖੀ; ਫਿਰ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਰਿੰਚੀ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਜਰਤਕਾਰੂ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ। ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਵਰਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਲਾਪਤ੍ਰਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, “ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!” ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਥਿਆ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਰੱਸੀ ਬਣਿਆ। ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਦੇਵਤੇ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਵਾਸੁਕੀ ਵੱਡੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੇ ਇਸ ਡੰਘ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲਾਪਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਖੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆਪ ਉਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰੇ; ਮਾੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ। ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਦ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਜਰਤਕਾਰੂ (ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ) ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਲਾਪਤ੍ਰਾ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ; ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਕਈ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ। “ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫੌਰਨ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਉਗ੍ਰਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੂਤਨੰਦਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ? ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।” ਉਗ੍ਰਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਾਸ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਕਾਰੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰੀਰ; ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ‘ਕਾਰੂ’ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਘਟਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਰਤਕਾਰੂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ ਵੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮੀ ਸ਼ੌਨਕ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਉਗ੍ਰਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ।