ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾ। ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਆਪ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਭਾਲੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰੇਂਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸਭ ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਥਾਮ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਹੈਂ, ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਤਹਿਨ ਕੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਨੰਤ (ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ) ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਥਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਸੁਪਰਨਾ, ਅਮਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਪਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਰਾਵਤ ਆਦਿ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ, ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਲੱਭੀਏ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹਰ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਉਲਟਾ ਉਪਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਜੋਕੇ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈ ਗਿਆ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਸਰਪਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਰਹੇ ਤੇ ਸਮਾਂ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।" "ਅਸੀਂ ਸਭ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਾਂ; ਆਓ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੱਭੀਏ।" "ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਖੋ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦਾ ਯਜਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਾਰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਸਭ ਵੰਸ਼ਜ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਬੜੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਲੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸਰਪਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਕੋਲ ਜਾਈਏ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਵੀਏ ਕਿ ਉਹ ਯਜਨ ਨਾ ਕਰੇ।" ਕੁਝ ਹੋਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰੇਗਾ।" "ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਛੇਗਾ; ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਅਜਿਹਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕਿ ਯਜਨ ਰੁਕ ਜਾਵੇ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਯਜਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇਗਾ; ਅਸੀਂ 'ਨਹੀਂ' ਆਖਾਂਗੇ।" "ਅਸੀਂ ਇਸ ਯਜਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਦੋਸ਼, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਣ ਸਮੇਤ ਦੱਸਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਯਜਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਆਚਾਰਯ ਹੋਵੇ ਜੋ ਸਰਪ-ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਰਪ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਡੱਸ ਲਏ; ਉਹ ਸਰਪ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਤੇ ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ, ਜੋ ਸਰਪ-ਯਜਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣਨਗੇ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਵਾਂਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰਪ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਦਯਾਲੂ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਸੋਚ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ; ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰਪ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਾ ਕੇ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਸਰਪ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਯਜਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਕੜਛੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲਵਾਂਗੇ, ਜਦ ਲੋਕ ਸੁਸਤ ਹੋਣਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਰੁਕ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਾਂ, ਜਦ ਯਜਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਵਾਂਗੇ; ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।" "ਜਾਂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ।" ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ, "ਆਓ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣ ਜਾਈਏ; ਅਸੀਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਦਾਨ ਮੰਗਾਂਗੇ।" "ਉਹ ਸਾਡੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਚਾਹੀਏ ਕਰੇਗਾ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ, ਆਓ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲਿਆਈਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵਾਂਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਕੁਝ ਹੋਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਆਓ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਫੜੀਏ ਤੇ ਡੱਸ ਲਵਾਂਗੇ; ਜਦ ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਾਡੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਕੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਇਹ ਸਾਡਾ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਸੋਚ ਕੇ; ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਓਹੀ ਜਲਦੀ ਕਰ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਰਪਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਸੀ। ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਰਪਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਸਰਪੋ। ਸਭ ਸਰਪਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ? ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਹੇ ਸਰਪੋ, ਮੇਰੀ ਮੱਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹਾਂ।