ਗਰੁੜ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਉਡੇ, ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਡਾਲੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਤੇ ਕੱਛੂਆ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਡਾਲੀ ਇੰਨੀ ਭਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਗਰੁੜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉੱਡਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਛੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਗਰੁੜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਡਾਲੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਗਰੁੜ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਦਰੱਖਤ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੌਂਕ, ਜੋ ਰਤਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਟੁੱਟ ਕੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੋਭਾ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਪੜਦੇ। ਫਿਰ ਗਰੁੜ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਕੱਛੂਏ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗੇ। ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਗਰੁੜ, ਜੋ ਤਾਰਕਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਵਜਰ ਓਸ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਅਗਨਿ-ਮਈ ਉਲਕਾ, ਧੂੰਏ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ; ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੌੜ ਪਏ। ਇਹ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗਰਜੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਆਕਾਸ਼, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੱਦਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਮੁਰਝਾ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿੱਟ ਗਈ; ਡਰਾਵਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਖੂਨ ਵਰਸਾਇਆ। ਧੂੜ ਉਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟਾਂ 'ਤੇ ਪਈ; ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਕੇਤ ਅਚਾਨਕ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ? ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕੇ।" ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੰਦਰ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਗਲਤੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਣ-ਦੇਖਭਾਲ ਕਾਰਨ, ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ, ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰੁੜ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਹੈ।" "ਉਹ ਪੰਛੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਸੰਭਵ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਵ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਓ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ।" "ਇਹਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਵੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜਬਰ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੁੱਲ ਹੈ," ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਇੰਦਰ ਵਜਰ-ਧਾਰੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਵਚ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਬੈਰਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਵਚ ਪਹਿਨੀ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼, ਚਮਕਦਾਰ ਹਥਿਆਰ, ਚਿੰਗਾਰੀ ਤੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੜੇ। ਚਕ੍ਰ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪਰਸ਼ੂ, ਤੇਜ਼ ਬਾਣ, ਨਿਰਮਲ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਗਦਾਵਾਂ—ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ। ਦੇਵਤਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਚਮਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਖਾਮੀ ਦੇ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਕਤੀ, ਵਿਰਤਾ, ਤੇ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ—ਅਸੁਰ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ—ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਦਾਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਚਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੰਦਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਤੇ ਅਣ-ਦੇਖਭਾਲ ਕੀ ਸੀ, ਹੇ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ? ਗਰੁੜ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪस्या ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?" "ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੈਅ ਤੇ ਅਭੇਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?" "ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਕ, ਸੁਤੰਤਰ, ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਯਪ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਾ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।" "ਉਥੇ, ਯਜਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਇੰਦਰ, ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।" "ਇੰਦਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਢੇਰ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੇ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੀ ਟਾਹਲੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।" ਇਹ ਹੈ ਗਰੁੜ ਦੀ ਮਹਾਂ ਯਾਤਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਤੇ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪस्या ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।