ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਜੋੜੀ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦੇ, ਸੀਟੀਆਂ ਮਾਰਦੇ, ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਤੇ ਖੇਡਦੇ। ਉਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੇਡ ਖੇਡਦੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਵਰਜ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਵਾਲੇ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਯਜ్ఞ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਖੀਰ ਖਾਦੀ। ਜਦੋਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਪਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਲਈ ਉੱਠਾ ਲਿਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਅਕੁਲ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਗੋਵਿੰਦ’ ਆਖ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰੁਹੁਤਾ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰੀਸ਼ਟ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ੀ ਨਾਮਕ ਦੈਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥ, ਜੋ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਸਨ, ਨਾਲ ਚਣੂਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ-ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੂਦਾਮਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਨੂੰ ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਮਸ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਮਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸੰਦੀਪਨੀ ਕੋਲ ਮੁੜ ਗਏ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ-ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਚੌਂਸਠ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਵੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਏ। ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਲਿਖਤ, ਗਣਿਤ, ਗਾਂਧਰਵ ਵੇਦ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਲ ਕਰ ਲਏ। ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਇਕ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸੰਦੀਪਨੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ-ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਹ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਈ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਸੰਦੀਪਨੀ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਕੋਲ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।” “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਿਆਉ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ।” ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਦੀਪਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸੰਦੀਪਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੰਤ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਆਸਨ, ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਗਦਾ ਤੇ ਲੋਹ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਾਤਲੀ, ਸਿਰਫ ਪਰਮਪੁਰਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਸਲੇ, ਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ, ਭੋਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ। ਜੋ ਸੂਹਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੱਖਾਂ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਲੱਖ ਅਜਿਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ। ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭੋਜ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਜੋ ਸਜਾਵਟੀ ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ।