ਇਕ ਵਾਰੀ, ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਬਜਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਧੁਆਂਵੀਂ, ਦਾਡ਼ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਦੱਬ ਕੇ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਅਤੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਟੈੱਕ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ 'ਚ ਭੱਜ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌਂ ਬਾਂਹ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤਾ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਆਗੂ ਹੋ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਹਰਿ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਜੂਝਦੇ ਹੋਏ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਦਾ ਉਚਕੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਉਚਕਿਆ, ਤੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਸੌਂ ਸਿਰ ਤੇ ਸੌਂ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯੁੱਧ 'ਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤਾ, ਹਰਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਧਾਮ 'ਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਹਜ਼ਾਰ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲੈ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਮਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਮੋਹ ਛਾ ਕੇ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਲੈਟ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਘ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਲੰਘ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜਾਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ। ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਦੇਵ-ਸਭਾ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਭਾਰਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਭਾ-ਭਵਨ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਉਥੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ; ਫਿਰ ਸਭਾ 'ਚ ਚੁੱਪੀ ਛਾ ਗਈ, ਤੇ ਉਥੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਬੋਲਿਆ। "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਈ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਭਾਰ ਢੋਣ ਤੋਂ ਅਕਲਾਣੀ ਹੋਈ, ਦੁਖੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ, ਹਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੈ; ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰ।" "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਡਰਗ੍ਰਾਊਂਡ ਫੌਜਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਵਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀ ਕੀਤਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਾਲੀ ਲਈ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਮਰੁਤ, ਵਾਸੁ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ, ਸਭ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਜਨਮ ਲਵੋ!" ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਲਈ, ਚਲਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ; ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਣ," ਜਾਨਵਰ-ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ। ਇਹ ਸਭ, ਸਭ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਏ; ਹਰਿ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਸੁਣ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੰਪ ਗਏ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ; ਅਗਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ। ਸ਼ੁਭ ਹਵਾ ਵਹੀ, ਧੂੜ ਠਹਿਰ ਗਈ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਜਨਮ 'ਤੇ ਚਮਕੀਆਂ। ਦਿਵ੍ਯ ਢੋਲ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਵਾਗਮਨ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਈ।